Werelderfgoed bestaat uit bijzondere plekken en monumenten die van onschatbare waarde zijn voor de hele wereld. Ze vertellen het verhaal van onze mondiale geschiedenis, cultuur en natuur, en verdienen daarom extra bescherming. UNESCO noemt dit “van uitzonderlijke en universele waarde”. Het Koninkrijk der Nederlanden draagt bij aan het behoud van deze sites door zich te houden aan internationale afspraken en door actief beheer en behoud. Daarbij speelt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) een belangrijke rol in het beschermen en beheren van dit unieke erfgoed.

Wat is werelderfgoed

Werelderfgoederen zijn plekken en gebieden die belangrijk en waardevol zijn voor heel de wereldgemeenschap. Ze zijn uniek en onvervangbaar. Daarom willen we ze veilig aan toekomstige generaties doorgeven. Dit kunnen zowel culturele als natuurlijke plekken of gebieden zijn of een combinatie van beide.

Werelderfgoed in Nederland

Het Koninkrijk der Nederlanden telt momenteel 13 werelderfgoederen. Bijvoorbeeld de Van Nellefabriek in Rotterdam, de Grachtengordel in Amsterdam en de Molens van Kinderdijk. In dit dossier leest u meer over het werelderfgoed in het koninkrijk, de betekenis van de werelderfgoedstatus, de betrokken organisaties en over de omgang met werelderfgoed.

Het werelderfgoed in het Europese deel van het koninkrijk is te raadplegen in de Erfgoedatlas. De kaart is te vinden in de map Beschermd Erfgoed, in de kaartlaag Werelderfgoed in Nederland.

Het Werelderfgoedverdrag

Het verdrag dat gaat over de bescherming van het cultureel en natuurlijk erfgoed van de wereld, ook wel het Werelderfgoedverdrag genoemd, is in 1972 opgericht door UNESCO  om erfgoed van unieke en universele waarde te identificeren, beschermen, behouden en doorgeven aan toekomstige generaties. Het verdrag is het meest bekende verdrag van UNESCO en stelt lidstaten in staat om hun belangrijkste culturele en natuurlijke erfgoederen te nomineren voor de Werelderfgoedlijst, waardoor ze internationale bescherming krijgen.

Het Koninkrijk der Nederlanden ratificeerde het UNESCO Werelderfgoedverdrag in 1992. Door deze ratificatie werd Nederland medeverantwoordelijk voor het behoud van het cultureel en natuurlijk erfgoed van uitzonderlijke universele waarde, en kreeg het de mogelijkheid om erfgoed uit eigen land voor te dragen voor de Werelderfgoedlijst.

Het Werelderfgoedcomité

Het Werelderfgoedcomité is verantwoordelijk voor de implementatie van het Werelderfgoedverdrag en verdeling van de financiële middelen beschikbaar voor de uitvoering van het verdrag. Het comité bestaat uit 21 gekozen lidstaten en komt eenmaal per jaar bijeen om diverse zaken te bespreken, waaronder de staat van instandhouding van sites op de Werelderfgoedlijst.

Tijdens deze jaarlijkse vergadering neemt het comité formele besluiten over de inschrijving op de Werelderfgoedlijst en de Lijst van Bedreigd Werelderfgoed en verzoekt lidstaten om actie te ondernemen wanneer sites niet voldoende worden beschermd of niet effectief worden beheerd.

Hoe is werelderfgoed in Nederland beschermd?

Werelderfgoed in Nederland wordt beschermd door een combinatie van nationale en internationale regelgeving, beheer en samenwerking. Internationaal is het Koninkrijk der Nederlanden gebonden aan het UNESCO Werelderfgoedverdrag, dat zorgt voor erkenning en richtlijnen voor behoud. Nationaal zorgen onder andere de RCE en andere betrokken organisaties voor het opstellen en uitvoeren van beheersplannen, vergunningverlening en toezicht. Daarnaast werken beheerders, overheden en maatschappelijke organisaties samen om het erfgoed te behouden, toegankelijk te houden en de bijzondere waarden te beschermen tegen schadelijke invloeden.

Wat doet de RCE?

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) is het coördinerend departement voor het Werelderfgoedverdrag. OCW stelt het werelderfgoedbeleid op en doet dat in samenwerking met het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) voor het natuurlijk werelderfgoed. De RCE voert het Nederlandse werelderfgoedbeleid uit door:

  • het werelderfgoedcentrum te informeren in geval van voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen;
  • siteholders te ondersteunen bij het opstellen van voorbereidingsdossiers en coördineren van beheersplannen;
  • kennis en kunde van de beheerders te vergroten;
  • samen met de Stichting Werelderfgoed Nederland het publiek te informeren;
  • contact te houden met UNESCO.

Op de pagina Wie zijn betrokken bij het Nederlands werelderfgoed? leest u wie verantwoordelijk is voor het Nederlandse Werelderfgoed en waar u terecht kunt met vragen.