Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026

Net als in de vier afgelopen jaren wordt er ook dit jaar weer gezocht naar bijzondere en inspirerende voorbeelden van monumenten die zijn verduurzaamd. Het verduurzamingsproces van monumenten vraagt steeds om een zorgvuldige afweging tussen het behoud van erfgoedwaarde en de benodigde aanpassingen op het gebied van isolatie en installatietechnieken. Deze balans vormt de kern van de uitdaging.

Erfgoedprofessionals uitgenodigd om in te dienen

Erfgoedprofessional die betrokken zijn (geweest) bij een uitdagend verduurzamingsproject met een inspirerend verhaal hebben weer een project kunnen inzenden voor de Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026. Het indienen van verduurzamingsprojecten is enkel voorbehouden aan erfgoedprofessionals. (Zelfstandige) Duurzame Monumentenadviseurs (DuMo-adviseurs), restauratiearchitecten, professionele organisaties voor monumentenbehoud (POM) en restauratie-bouwbedrijven waren van harte uitgenodigd om maximaal drie inzendingen te doen. De projecten moeten tussen 2022 en voorjaar 2026 zijn gerealiseerd. Particuliere eigenaren konden hun project nog steeds indienen, maar dit moest via de betrokken DuMo-adviseur, restauratie-architect of restauratiebouwbedrijf gebeuren.

Extra aandacht voor gemeenten

Naast individuele verduurzaamde monumenten  was er dit jaar ook ruimte om gemeenten in het zonnetje te zetten die met lokaal innovatief beleid de verduurzaming van monumenten in een stroomversnelling brengen. Denk aan een speciale aanpak voor monumentale complexen en architectonische ensembles óf aan een voorbeeldstellende samenwerking tussen de erfgoed- en duurzaamheidsambtenaren. Ook zijn gemeentelijke (erfgoed)ambtenaren uitgenodigd om de Erfgoed Duurzaamheidsprijs onder de aandacht te brengen bij de betrokkenen van vergunde en gerealiseerde erfgoedverduurzamingsprojecten en hen te motiveren het betreffende project in te dienen.

Organisatie en jurering

De organisatie van de prijs is in handen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), het Nationaal Restauratiefonds en stichting Nederland Monumentenland. De jury wordt gevormd door Arjan de Zeeuw (directeur Kennis & Advies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), Uğur Özcan (directeur Nationaal Restauratiefonds) en Bert Boer (directeur Stichting Nederland Monumentenland). De jury zal bij de beoordeling van de inzendingen o.a. kijken naar de aard van het project, de creativiteit, innovativiteit, uitdagendheid en naar het hele proces.

Uitreiking tijdens Week van het Duurzaam Erfgoed 2026

Na de uiterste inzenddatum van 15 mei vond de jurering plaats en zijn er zes projecten genomineerd in twee categorien, project en proces. Van elk genomineerd project wordt een korte video gemaakt, waarna het publiek vanaf half augustus kan stemmen voor de publieksprijs. De uitreiking van de publieksprijs vindt plaats tijdens het Duurzaam Erfgoed Congres op 17 september 2026, tijdens de Week van het Duurzaam Erfgoed. 

Erfgoed Duurzaamheidsprijs viert eerste lustrum 

De Erfgoed Duurzaamheidsprijs werd voor het eerst uitgereikt tijdens het 36e Open Monumentendag-weekend in 2022, waarbij het thema 'Duurzaamheid' centraal stond. Watertoren De Reusch in Schimmert was de eerste winnaar van de Open Monumentendag Duurzaamheidsprijs 2022. De prijs werd de daaropvolgende jaren gecontinueerd, voortaan onder de naam Erfgoed Duurzaamheidsprijs. Dit jaar wordt de prijs voor de vijfde keer uitgereikt.

Video’s van de genomineerden Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026

De jury van de Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026 selecteerde dit jaar uit alle inzendingen maar liefst zes genomineerden. De genomineerden zijn dit jaar – anders dan voorgaande jaren- verdeeld in twee categorieën: één voor het beste proces ter bevordering van de verduurzaming van monumenten en één voor het beste verduurzamingsproject. In de categorie ‘Project’ zijn Dudok aan het Diep (Groningen), Nieuwsteeg 2 (Leiden), De Rode Toren, Tuindorp-West complex (Utrecht) en Voormalig Poppodium Tivoli (Utrecht) genomineerd. In de categorie ‘Proces’ zijn dit Duurzame Monumentenproject(Zeist) en Een Warme Jas.  Ook het publiek kan in beide categorieën een stem uitbrengen. Stemmen kan vanaf 18 augustus 2026 via Monumenten.nl tot en met dinsdag 15 september 2026, 00:00 uur. De twee winnaars van de Erfgoed Duurzaamheidsprijs 2026 worden bekendgemaakt tijdens het Duurzaam Erfgoed Congres op 17 september, de afsluiter van de Week van het Duurzaam Erfgoed.