In een eerder door de RCE uitgevoerde verkenning Militair erfgoed is geconstateerd dat het erfgoed van de Koude Oorlog (1945-1991) nog niet de aandacht krijgt die het verdient. Veel objecten hebben hun functie verloren, worden soms herbestemd, maar vaker aan hun lot overgelaten. Slechts een enkel object is wettelijk beschermd.
Vanwege het vaak geheime en gesloten karakter en de ondergrondse ligging ontbreekt een goed overzicht van dit militaire en civiele erfgoed. Er is daardoor onvoldoende kennis over dit erfgoed en de verhalen die hierover leven in de samenleving bij zowel burgers, ooggetuigen en oudgedienden, worden maar weinig verteld.
Onderbelicht
In de Kamerbrief van 28 april 2020 heeft de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven, aangegeven dat het erfgoed van de Koude Oorlog niet of nauwelijks is vertegenwoordigd in ons rijksmonumentenbestand.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft de opdracht om de kennis over deze periode te vermeerderen, de verhalen te vertellen en vervolgens een beperkt aanwijzingsprogramma te starten. Om zo bij te dragen aan behoud van dit kwetsbare erfgoed voor volgende generaties.
Onderzoek
De werkgroep Koude Oorlog heeft diverse locaties bezocht, deelstudies verricht: een rapport en een video met de titel In geval van nood - Ondergrondse noodzetels voor de rijksoverheid tijdens de Koude Oorlog, webinars georganiseerd met het platform Militair Erfgoed en netwerken uitgebreid. De samenwerking met de Stichting Menno van Coehoorn is daarvan een goed voorbeeld. Bovendien zijn er zes verhaallijnen ontwikkeld die op voorbeeldige wijze het erfgoed van de Koude Oorlog illustreren. Het gaat om de volgende themaverhalen: Nederland als trouwe bondgenoot, wapenwedloop, momenten van escalatie, civiele verdediging, militaire dienstplicht en protestbeweging.
Beperkt aanwijzingsprogramma
Deze geschetste werkwijze leidt tot een longlist die we afstemmen met gemeenten, experts en partners en waar ook de inbreng van de burger in de erfgoedwaardering zal gaan meetellen.
Uiteindelijk leggen we in de zomer van 2023 een shortlist van mogelijk nieuwe rijksmonumenten ter besluitvorming voor aan de minister.