In Nederland zijn meerdere opleidingen te volgen met maritieme archeologie en geschiedenis als onderwerp, zowel op universiteiten als op een hogeschool. Daarnaast zijn in Nederland maar ook in het buitenland duikopleidingen op verschillende niveaus, stages en een praktijktraining mogelijk. Ook binnen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) kunnen verschillende stages en praktijkopleidingen gevolgd worden. Op deze pagina lees je hier meer over.
Opleidingen
Maritieme archeologie wordt binnen verschillende opleidingen gedoceerd. Studenten kunnen maritieme vakken volgen, stage lopen, veldwerkervaring opdoen of afstuderen op een maritiem onderwerp. Zo zijn er mogelijkheden aan:
Beeld: © Michael Pitts
De Universiteit van Leiden heeft in 2022, in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Martijn Manders aangesteld als bijzonder hoogleraar in de onderwaterarcheologie en maritiem cultureel erfgoed beheer. In de Bachelors en in de Masters zijn colleges te volgen en binnen de masterrichting Applied Archaeology wordt een uitstroomprofiel voor maritiem archeoloog aangeboden. Ook in de bachelor Archeologie zit een maritieme component. Daarnaast kan een duikopleiding worden gevolgd voor European Scientific Diver en is er de studentenvereniging Maritime Archaeological Prospective Studies (MAPS) waarin studenten met een interesse in de onderwaterarcheologie met elkaar projecten doen en kennis uitwisselen.
Jaarlijks wordt er vanuit Universiteit Leiden een veldschool voor haar studenten. Afgelopen jaren vond deze plaats in Duitsland, in Greifswald en Tollense. In blogs zijn hun ervaringen te lezen.
Saxion Next in Deventer heeft de ‘archeologie van de waterbodems’ verweven in haar gehele programma waarin studenten worden opgeleid tot HBO – Bachelor. Binnen de verschillende vakken worden onderwerpen over maritieme en onderwater archeologie behandeld. De RCE verzorgt de colleges voor deze onderwerpen.
De Universiteit van Amsterdam (UvA): Binnen de universiteit Amsterdam zijn er ook colleges te volgen over maritieme archeologie en historie. Daarnaast organiseert de UvA het Care Schylge project, waarbij maritieme en onderwaterarcheologie ook een deel vormt van het programma. In het project Community Archaeology in Rural Environments (CARE) Schylge, gaan archeologiestudenten samen met bewoners op zoek naar de geschiedenis van Terschelling.
Er zijn ook meerdere mogelijkheden om in het buitenland maritieme archeologie te studeren. Bijvoorbeeld:
- Aix-Marseille University (Frankrijk)
- Southampton (Groot-Brittannië)
- Texas A&M (Verenigde Staten)
- Flinders University (Australië)
Stages
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) biedt voor veel studies en studierichtingen de mogelijkheid om stage te lopen, ook in de maritieme archeologie. Zie voor actuele maritieme stageonderwerpen de pagina Stages maritiem erfgoed.
De RCE organiseert ieder jaar ook een praktijktraining voor onderwaterarcheologie. Deze wordt meestal rondom het duikonderzoek georganiseerd en biedt plek voor studenten archeologie die al meer ervaring hebben met duiken.
Praktijkervaring
Er zijn meerdere mogelijkheden om praktijkervaring op te doen als student, vrijwilliger of professional.
Basiscursus Maritieme Archeologie
Een goed alternatief voor een opleiding is de Basiscursus Maritieme Archeologie, waarin alle aspecten van het onderwerp aan bod komen. De cursus wordt jaarlijks georganiseerd door de Landelijke Werkgroep Archeologie Onder Water (LWAOW) in samenwerking met de RCE en is voor elke geïnteresseerde geschikt, van (sport)duiker tot professional. Hoewel de basiscursus in de eerste plaats is ontworpen voor de (beginnende) vrijwilliger in de onderwaterarcheologie, is de cursus ook voor professionele duikers die ondersteunende werkzaamheden binnen de onderwaterarcheologie gaan uitvoeren. Daarmee voldoen zij aan de gestelde KNA eis van Inspectieduiker Archeologie (zie KNA waterbodems, eisen aan actoren). Tevens is de cursus ook voor ambtenaren en andere erfgoedbeoefenaars en erfgoedambtenaren interessant om kennis op te doen voor de uitvoering van hun taken waarin zij te maken krijgen met maritieme en onderwaterarcheologie.
Na de Basiscursus Maritieme Archeologie bestaat de mogelijkheid om de Vervolgcursus Maritieme Archeologie te volgen waarin de cursist zelfstandig door kan gaan met een maritiem archeologisch onderzoek. Beide cursussen zijn internationaal erkend door de Nautical Archaeology Society.
De Veldschool Scheepsarcheologie Flevoland is een van de weinige mogelijkheden om in Nederland praktijkervaring op te doen in het opgraven van scheepswrakken. Deze praktijktraining is een vervolg op de International Fieldschool for Maritime Archaeology Flevoland (IFMAF) die jarenlang met de provincie Flevoland, de Universiteit van Groningen (RUG) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is uitgevoerd. De training vindt jaarlijks plaats in de zomer.
Archeologen die in Nederlandse wateren duikende werkzaamheden willen uitvoeren, moeten zich laten certificeren als beroepsduiker. Er zijn een beperkt aantal mogelijkheden voor opleidingen, zowel in Nederland (Enkhuizen) als in het buitenland (bijvoorbeeld in Zuid-Afrika, Schotland, Engeland of Noorwegen). Een in het buitenland behaald brevet moeten worden omgezet naar een Nederlands certificaat voordat in Nederland duikwerk uitgevoerd mag worden.
Voor studenten bestaat er de mogelijkheid om, naast de sportduikbrevetten, een opleiding te volgen voor Scientific diver (o.a. bij de Universiteit Leiden). Met dit brevet is het voor studenten mogelijk om mee te werken en ervaring op te doen met archeologisch veldwerk.