De komende jaren zullen in Nederland steeds meer gebouwen en woningen te maken krijgen met funderingsschade. In 2035 betreft dit naar schatting ruim 400.000 gebouwen. Oorzaken zijn veroudering van gebouwen, bodemdaling en klimaatverandering. Ook bij monumenten zal in toenemende mate funderingsherstel noodzakelijk zijn. Dat vraagt een grondige aanpak waarin eigenaren, gemeenten, provincie, het Rijk en private partijen gezamenlijk optrekken.
Paal en staal
In Nederland zijn grofweg twee soorten funderingen: op palen en op staal. In veengebieden, vooral in het noorden en het westen, zien we veel historische funderingen met houten palen. Op klei en zand, in het midden, oosten en zuiden van het land, zijn oudere gebouwen vaak op staal gebouwd. Het woord staal, afkomstig uit het Germaans, betekent vrij vertaald ‘harde bodem’. Bij monumenten komen beide funderingen veel voor, ook in combinatie (gemengde funderingen).
De traditionele funderingstechnieken kunnen kwetsbaar worden. Houten funderingspalen zijn bijvoorbeeld gevoelig voor aantasting door schimmel en bacteriën. Ook funderingen op staal blijken schadegevoelig, vooral die op een ondergrond met weinig draagkracht (zoals veen of klei); de stabiliteit ervan is afhankelijk van het grondwaterpeil. Veranderingen hierin zijn een belangrijke factor bij bodembewegingen en funderingsproblematiek.
Nationale Aanpak Funderingen
Funderingsherstel is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van eigenaren. Het Rijk treft maatregelen om hen daarbij te ondersteunen met onderzoek, kennis en advies over funderingsproblematiek, hoe dit aan te pakken en welke regelingen daarbij financieel kunnen helpen. De Nationale Aanpak Funderingen is een gezamenlijke aanpak van het Rijk, gemeenten, provincies, waterschappen, kennisinstellingen en marktpartijen. Deze aanpak moet eraan bijdragen dat woningeigenaren veilig en toekomstbestendig kunnen wonen.
De rol van de RCE
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) ondersteunt, samen met gemeenten, provincies, het Kenniscentrum Bodemdaling en Funderingen (KBF) en het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF), eigenaren van monumenten met informatievoorziening en advisering over specifieke aanpak van funderingsherstel bij historische gebouwen. Voorzien wordt dat funderingsvraagstukken bij historische gebouwen complex zullen zijn, en maatwerk vragen. Er zal ook meer onderzoek nodig zijn. De RCE zal, in samenwerking met diverse partners, kennis samenbrengen en via de website van de RCE toegankelijk maken. Ook is de RCE partner in de Nationale Aanpak Funderingen.
