Funderingsherstel bij gebouwd erfgoed vraagt om een zorgvuldige aanpak om ervoor te zorgen dat de (bovengrondse en ondergrondse) monumentale waarden behouden blijven. Voor funderingsherstel is in de regel een omgevingsvergunning nodig. Bij beschermde monumenten is funderingsherstel altijd vergunningplichtig.
Bij herstelwerkzaamheden is verder aandacht voor archeologische resten van belang, ook bij niet-monumentale gebouwen. Sommige herstelmethoden kunnen zo ingrijpend zijn dat archeologische resten onomkeerbaar verloren gaan. Het kan zijn dat er archeologisch onderzoek nodig is. In sommige gevallen is ook voor (gravend) funderingsonderzoek archeologische begeleiding nodig. Voordat u aan de slag gaat, is het daarom van belang om advies in te winnen bij de gemeente.
Aanvragen omgevingsvergunning bij funderingsherstel
Funderingsherstel is een bouwkundige ingreep en daarmee vergunningplichtig. Wanneer u funderingsherstel wilt doen, kunt u een omgevingsvergunning aanvragen bij uw gemeente via het Omgevingsloket. De gemeente is bevoegd gezag voor het verlenen van de vergunning. De gemeentelijke adviescommissie geeft de gemeente deskundig advies over de voorgestelde werkzaamheden en de gevolgen ervan voor het monument. Wanneer het een ingrijpende activiteit betreft met betrekking tot een gebouwd rijksmonument moet de gemeente ook de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) om advies vragen. Bij funderingsherstel kan dit aan de orde zijn.
Funderingsonderzoek
Een beslissing tot funderingsherstel moet gebaseerd zijn op deskundig funderingsonderzoek. Het is belangrijk dat er goed gekeken wordt naar de aard en omvang van het probleem om te bepalen of en op wat voor manier herstel nodig is. Op basis van de onderzoeksresultaten kan een herstelplan worden opgesteld dat zorgt voor een structurele oplossing. Als u gebruik wilt maken van een subsidieregeling dan wordt meestal een onderzoeksrapport gevraagd.
Het Nationaal Restauratiefonds verstrekt uitkeringen voor het kwalitatief laten onderzoeken van de fundering van rijksmonumenten. Een deel van de kosten van het funderingsonderzoek kan daarmee gedekt worden. Het Restauratiefonds werkt hierbij samen met door het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) erkende funderingsonderzoeksbureaus.
Informatie over omgevingsvergunning per type monument
In het Rijksmonumentenregister zijn alle rijksmonumenten van Nederland geregistreerd en kunt u zien of uw woonhuis een rijksmonument betreft. Rijksmonumenten zijn aangewezen door de rijksoverheid (de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) en wettelijk beschermd. Deze status brengt bepaalde verantwoordelijkheden, plichten en (financiële) mogelijkheden met zich mee. Bij de antwoorden op de veelgestelde vragen voor rijksmonumenten leest u welke dit zijn.
Een gemeentelijk monument is een door de gemeente aangewezen pand, object of terrein van bijvoorbeeld lokaal, cultuurhistorisch of architectonisch belang. Gemeenten in Nederland bepalen zelf wat ze aanwijzen als gemeentelijk monument. Gemeentelijke monumenten zijn in de praktijk vaak op dezelfde wijze beschermd als rijksmonumenten. Als u wilt achterhalen of uw pand een gemeentelijk monument is, kunt u dit bij uw gemeente navragen.
Net als bij werkzaamheden aan een rijksmonument, heeft u ook bij een gemeentelijk monument een omgevingsvergunning nodig. Die kunt u aanvragen bij het Omgevingsloket. Deze vergunning is niet alleen nodig voor grote werkzaamheden. Ook voor kleine veranderingen of een aanpassing aan de binnenkant van uw monument heeft u misschien een vergunning nodig. U kunt aan uw gemeente vragen of voor voorgenomen werkzaamheden een omgevingsvergunning nodig is.
Op de website van Monumenten.nl vindt u verwijzingen naar de verschillende gemeenten, met de contactgegevens van de gemeente.
Naast gemeentelijke monumenten zijn er ook provinciale monumenten in Nederland. Alleen de provincies Drenthe en Noord-Holland hebben provinciale monumenten. Wat er mogelijk is voor welk soort en type monument, verschilt per provincie. Op de pagina van uw provincie vindt u informatie over beleid, (subsidie)regelingen en meer. De gemeente is het bevoegd gezag dat een omgevingsvergunning verleent. U kunt aan uw gemeente vragen of voor voorgenomen werkzaamheden een omgevingsvergunning nodig is.