Bent of wordt u eigenaar van een rijksmonument? Dan is het belangrijk om over de juiste informatie te kunnen beschikken. Op deze pagina staan de belangrijkste onderwerpen op een rij waarvan u als rijksmonumenteigenaar op de hoogte moet zijn.

De betekenis van de status 'rijksmonument'

Met de officiële status van 'rijksmonument' is een monument of archeologisch monument wettelijk beschermd. De status is bedoeld om de cultuurhistorische waarde van een pand, historische aanleg of een archeologisch terrein te beschermen en in stand te houden. De status heeft een aantal gevolgen voor u. Onder ’Ik ben eigenaar van een rijksmonument’ leest u hier meer over.

Ik ben eigenaar van een rijksmonument

Als eigenaar van een rijksmonument heeft u iets bijzonders: cultureel erfgoed dat een verhaal vertelt over de Nederlandse geschiedenis en dat we willen doorgeven aan volgende generaties. Het is daarom belangrijk dat er zorgvuldig met dit erfgoed wordt omgegaan. De status van rijksmonument brengt verantwoordelijkheden met zich mee. Bijvoorbeeld de plicht om goed en zorgvuldig met het rijksmonument om te gaan om het zo authentiek mogelijk te behouden voor de toekomst. Daartegenover staat in veel gevallen de mogelijkheid om subsidie of een laagrentende lening aan te vragen voor de instandhouding van het rijksmonument. Ook kunt u bij de gemeente of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) terecht voor specialistische kennis over de instandhouding van rijksmonumenten.

Mijn eigendom wordt (mogelijk) een rijksmonument

Nederland kent een terughoudend aanwijzingsbeleid. De meeste rijksmonumenten wijst de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) daarom aan op grond van een aanwijzingsprogramma. Zo’n programma gaat over een specifiek erfgoedthema, zoals erfgoed van na 1965. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen kan de minister buiten een aanwijzingsprogramma om een nieuw rijksmonument aanwijzen. De criteria hiervoor zijn zeer streng.

De RCE heeft een methode ontwikkeld voor de waardering van historische bouw- en tuinkunst. Daarmee kunnen de monumentale waarden van een gebouw of een historische aanleg helder en eenduidig vastgesteld worden. De waardering speelt een leidende rol bij de aanwijzing als rijksmonument én bij het wijzigen van het beschermde gebouw, de beschermde historische aanleg of beschermde archeologische vindplaats.

Ik ga een rijksmonument kopen

Bent u van plan om een rijksmonument te kopen? De rijksmonumentale status is gekoppeld aan de beschermde zaak en blijft dus ook gelden voor de nieuwe eigenaar. De gevolgen zoals hierboven beschreven onder 'Ik ben eigenaar van een rijksmonument' gelden vanaf dat moment dus voor u.

In het rijksmonumentenregister vindt u informatie over het rijksmonument. Wellicht wilt u ook aanpassingen verrichten, bijvoorbeeld verbouwen, schilderen of andere werkzaamheden. Informeer u dan goed over de omgevingsvergunning, want voor aanpassingen is meestal een vergunning nodig. De gemeente is voor gebouwde en aangelegde rijksmonumenten het aanspreekpunt en beslist op vergunningaanvragen. Voor archeologische rijksmonumenten kunt u zich wenden tot de RCE.

Wordt u eigenaar van een rijksmonument dat zich niet gemakkelijk leent voor een andere bestemming, zoals een kerk, industriegebouw, school, boerenschuur, klooster of kasteel? Dan kunt u mogelijk gebruikmaken van de herbestemmingssubsidie.

Meer informatie en aandachtspunten