Hoe kun je cultureel erfgoed voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering? De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft een serious game ontworpen waarin de spelers een klimaatramp beleven. Samen moeten keuzes gemaakt worden: hoe zet je de beperkte middelen in om welk erfgoed te redden?
Verschillende scenario’s, moeilijke keuzes
Het bordspel schetst een scenario waarbij op korte termijn een forse overstroming of grootschalige natuurbrand zal ontstaan. Er is nog weinig tijd om maatregelen te treffen voor het aanwezige erfgoed. Bovendien zijn de middelen beperkt, waardoor niet alles behouden kan worden. De spelers nemen elk een rol aan, uiteenlopend van lokale bewoner tot nationaal erfgoedexpert. De belangen verschillen, maar gezamenlijk moeten de spelers keuzes maken: welk erfgoed laten we achter? Wat digitaliseren we en wat verplaatsen we of passen we aan? Tijdens het spelen kunnen soms stevige discussies ontstaan over de afwegingen en waarden die daarbij meetellen. Hoeveel kan het erfgoed hebben? Wat is nu echt van belang om te behouden? Het spel wordt afgesloten met een reflectie. Dan komt ter sprake hoe en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt en bespreken deelnemers de mogelijke consequenties van gekozen interventies.
Spelers spelen de 1.0 versie van de serious game over erfgoed en klimaat.
Bewustwording door urgentie te ervaren
Het doel van de serious game 'Erfgoed in Beweging' is bewustwording stimuleren over klimaatrisico’s voor erfgoed. Dankzij de game kunnen spelers klimaatgevolgen beleven die op de lange termijn zullen plaatsvinden. De tijdsdruk waaronder in het spel keuzes gemaakt moeten worden leidt tot ongemak. Deelnemers ervaren de urgentie. Dit helpt om werkelijk in actie te komen. De game draagt dus bij aan bewustwording maar ook aan voorbereiding en concretisering van handelingsperspectief. Het is een gespreksstarter, of het nu gaat om klimaatimpact of andere dreigingen voor erfgoed zoals conflict.
Voor wie is de game bedoeld?
Het spel kan door iedere belangstellende worden gespeeld, maar is primair bedoeld voor erfgoedprofessionals. Het is inmiddels gespeeld door ruim 500 erfgoedmedewerkers van gemeenten, provinciale steunpunten, nationale overheden en erfgoedinstellingen zoals musea en onderwijsinstellingen. Daarnaast vinden er ook geregeld spelsessies plaats met professionals en studenten die zich bezighouden met klimaatadaptatie, ruimtelijke planning en veiligheid. Het spel maakt hen bewuster van de aanwezigheid, de diversiteit en het belang van erfgoed. Door de serious game te spelen, wordt de maatschappelijke impact van klimaatverandering concreet.
Het spelbord van de professionele versie van de serious game die wordt ontwikkeld.
Serious game als kennisbron
Eva Stegmeijer, onderzoeker bij de RCE, ontwierp de 1.0 versie van het spel en onderzoekt hoe de game bijdraagt aan klimaatbewustzijn. De game-sessies vormen ook een kennisbron: wat zijn de perspectieven en voorkeuren van erfgoedprofessionals als het gaat om klimaatadaptatie van erfgoed? Tientallen erfgoedorganisaties, onderwijsinstellingen en overheden in binnen- en buitenland hebben de game inmiddels op aanvraag gespeeld. Deze speelsessies worden doorgaans begeleid en de deelnemers wordt gevraagd een korte enquête in te vullen. De RCE verwacht in mei 2026 een doorontwikkelde versie te lanceren. Het gaat om een landelijke variant met drie klimaatscenario’s die ook zelfstandig gespeeld kan worden.