Juryrapport W.A. van Es-prijs 2024

De proefschriften konden worden voorgedragen door de promotor of een andere direct bij de totstandkoming van de dissertatie betrokken begeleider. Dat werd gedaan vanuit de University of Reading, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Leiden, en de Universiteit Gent. De jury, bestaande uit Wim van Es, Jos Bazelmans, Lisette Kootker (voorzitter), Nathalie Brusgaard, Menno Dijkstra, Roos van Oosten en Saskia Stevens, ontving vier voordrachten.

Zoals afgelopen jaren kreeg ook dit jaar de jury een gevarieerd aanbod van onderwerpen. Het multidisciplinaire landschapsarcheologische onderzoek van Dr. Dante de Ruijsscher richt zich op de vroege stadsontwikkeling in de Zwinregio (Zeeland) tussen de late Romeinse tijd en de volle Middeleeuwen. Ook het onderzoek van Dr. Berber van der Meulen is geworteld in de laat Romeinse periode, waar zij op uitgebreide en innovatieve wijze onderzoek heeft gedaan naar processen als handel en mobiliteit in Germania Secunda en Germania Magna. Het werk van Dr. Roosje de Leeuwe richt zich juist op de pre-Romeinse periode en bevat een beschrijving en kritische analyse en re-interpretatie van vierhoekige IJzertijd structuren. Tot slot heeft Dr. Marijn Stolk een mooi geïllustreerd proefschrift geschreven over een uniek stukje Amsterdam, Vlooienburg, waarbij door de analyse van het aardewerk materiaal uit beerputten nieuwe inzichten in groeiend multicultureel Amsterdam worden gegeven. De complete lijst met voordrachten is als bijlage aan het juryrapport toegevoegd.

Na lang beraad waarbij de proefschriften op basis van verschillende criteria door de juryleden beoordeeld en bediscussieerd zijn, heeft de jury een winnaar gekozen. De winnaar van de W.A. van Es-prijs 2024 in de categorie beste archeologische proefschrift van de afgelopen twee jaar is... Roosje de Leeuwe!

In het onderzoek van Roosje de Leeuwe benadert zij de vierhoekige IJzertijd structuren op een kritische wijze en biedt daarbij een vernieuwend perspectief op deze terreinen. Tegen een decennialange traditie in, stelt De Leeuwe de interpretatie van rechthoekige structuren in België en Nederland, die vaak als rituele locaties worden gezien, ter discussie. Haar unieke benadering van het onderzoek, waarbij ze bewust heeft gekozen om buiten de gebaande paden te lopen, laat zien dat we meer gedifferentieerd naar dergelijke structuren moeten kijken omdat verschillende interpretaties te geven zijn waarin de bestudeerde fenomenen niet als rituele ruimtes worden beschouwd. De jury is van mening dat haar proefschrift vernieuwende inzichten brengt in het archeologisch veld.

Daarnaast looft de jury het feit dat zij een voltijdsbaan in de commerciële archeologie, heeft weten te combineren met het succesvol uitvoeren en afronden van een promotieonderzoek – een hele knappe prestatie. De jury ziet dit ook als een voorbeeld, en hopelijk stimulans, voor anderen om buiten de reguliere projecten in het veld opkomende vragen middels promotieonderzoek uit te werken.

Heiloo/Amsterdam 15 november 2024

Bijlage: Voorgedragen kandidaten W.A. van Es-prijs 2024

• Roosje de Leeuwe – Universiteit Leiden Before Temples.
  A study on the utilisation of Iron Age rectangular structures and related depositional practices in the Low Countries
• Berber van der Meulen – Reading University
  A holistic approach to ‘barbarian’ migrations: cultural transformations in Germania Secunda
• Dante de Ruijsscher – Universiteit Gent
  Rodenburg: een landschapsarcheologisch onderzoek naar vroege stadsontwikkeling in de Zwinregio (Aardenburg, provincie Zeeland, Nederland, ca. 300 - 1100 A.D.)
• Marijn Stolk – Universiteit van Amsterdam
  The archaeology of Vlooienburg. Materiality and daily life in multicultural Amsterdam, 1600-1800