Week twee van de opgraving zit erop en deze week vertellen wij als terugkerende deelnemers graag over de huidige stand van zaken. De eerstejaars studenten zijn deze week weer vol enthousiasme aan de slag gegaan in en rond Museum Batavialand. Daar hebben ze een rondleiding gehad op de reconstructie van de Batavia, waarbij de scheepsconstructie centraal stond. Ook is er geoefend met het tekenen van de reconstructie van het Waterschip op de Bataviawerf. Aan het eind van de week heeft smid Wout Hammer een workshop gegeven over smeden op traditionele wijze.
Aan het werk bij Museum Batavialand
De eerste 3D-beelden van het turfschip
Ondertussen mochten de eerstejaars studenten helpen bij de opgraving in Almere, waar hard gewerkt is aan het blootleggen van het turfschip. Het wrak werd schoongemaakt en klaargemaakt voor de eerste fotogrammetrie- en LiDAR opnames. Tijdens de schoonmaak zijn er een aantal kwetsbare vondsten gedaan die direct zijn veiliggesteld. Een mooi voorbeeld is een stuk glas dat mogelijk van een servieskast afkomstig is. Daarnaast is een eerste schippersschoen aangetroffen, maat 44!
Op woensdag kwamen RCE-medewerkers Johan Opdebeeck en Bertil van Os langs om respectievelijk de fotogrammetrie- en LiDAR-scans te maken. Dit werd uiteraard vergezeld met een uitgebreide uitleg voor de studenten. Het resultaat: de eerste 3D-beelden van turfschip ZK46, compleet met haar lading en een deel van de scheepsinventaris.
Het maken van drone fotogrammetrie-opnames boven het scheepswrak
Stapels turf
Eenmaal op beeld vereeuwigd, konden de blokken turf worden verwijderd uit het ruim. Wij wisten immers al lang dat mooiste vondsten zich daar vlak onder zouden bevinden.
Een stapel turfblokken
In de turf-business kent men een woord voor het proces van het netjes opstapelen en ordenen van blokken turf: loegen. Toen we dat woord eenmaal kenden, hebben we onze turf naar alle tevredenheid uit het schip gehaald en netjes geloegd buiten de werkput, als een heuse turftoren.
Op donderdag werden eindelijk alle eerder blootgelegde vondsten geregistreerd en geborgen. De hoeveelheid uitgeschreven vondstkaartjes is binnen zeven uur verdubbeld, en niet zonder bijzonderheden: vroeg op de ochtend verscheen, op een houten plank die tot voor kort verborgen lag onder een lading turf, het langverwachte bakenloodje. Een bakenloodje is een loden munt die diende als bewijs dat een schipper zijn belasting had betaald en dus het recht had de Zuiderzee op te mogen varen. Omdat zo'n bewijs maar één jaar geldig was stond op elk bakenloodje een jaartal, in dit geval 1772. DIt maakt het bakenloodje tot een goede aanwijzing voor het jaar waarin het schip is gezonken.
Keramiek, dierenbotten, textiel en een bakenloodje
Het bakenloodje; een loden munt die diende als bewijs van betaling van belasting
Er is nog meer werk verzet: in de leefruimte van het schip lag aan stuurboordzijde een ijzeren haardplaat. Onder begeleiding van twee specialisten van het conserveringsteam van het ADC is de plaat gelicht en naar hun conservatie-atelier vervoerd. Onder de plaat kwamen naast vijf verschillende soorten keramiek en enkele stukken dierenbot ook een lap textiel, een leren schoen en een stukje touw tevoorschijn. Verder troffen we nóg een paar schoenen aan, een mogelijk kinderschoentje, enkele knopen van been en een grote hoeveelheid versierde metalen knopen, mogelijk afkomstig van een jas.
Op de laatste dag van de week is er nog een aantal herkenbare objecten uit het wrak gelicht. Het ging hier om een ijzeren koekenpan en ketel. Bij het opgraven van een mogelijk koperen emmertje bleek het daadwerkelijk om een heuse theepot te gaan. Ondertussen kregen de eerstejaars een presentatie van Evert van Ginkel over publieksbereik en de voorbereidingen van de open dag van zaterdag 22 augustus.
Over de Veldschool Scheepsarcheologie Flevoland 2026
Wouter Waldus en Robert de Hoop begeleiden de Veldschool Scheepsarcheologie Flevoland 2026. Het project en dus ook de opgraving duurt in totaal vier weken. Elke week schrijven studenten een blog over alle bevindingen en vorderingen in het onderzoek.
Deze tweede blog is geschreven door studenten Spencer Burema, Jiska Cappon en Rutger Ramaker en is onderdeel van een vierdelige reeks: #veldschoolflevoland.