Waar moderne navigatiesystemen ons vandaag door de wereld leiden, doet HisGIS.nl dat voor het Nederland van 1832. Nieuwe financiering heeft het platform sterk verbeterd in duurzaamheid en gebruiksvriendelijkheid, en toegankelijk gemaakt voor een breed publiek. De website HisGIS.nl digitaliseert daarmee het oudste kadaster van Nederland, zo'n 3 miljoen percelen, met informatie over wie waar woonde, welke grond iemand bezat en waarvoor die werd gebruikt. Voor ruim twee derde van Nederland is dit nu al vrij te raadplegen op uw eigen computer.
Beeld: KNAW Humanities Cluster
Het ontsluiten van een negentiende-eeuws kadaster op deze schaal en deze precisie is echt uniek in de wereld. Het hele landschap en alle bezitters van onroerend goed - van stad tot platteland - is gedigitaliseerd als enorme bak met data die je voor allerlei doeleinden kan gebruiken. Je ziet hoe serieus en secuur de landmeters van de 19e eeuw hun werk hebben gedaan. Zo wordt een wereld tastbaar die nu verloren is gegaan. Van gebombardeerd Rotterdam tot Middeleeuwse verkaveling die door vinexwijken verdwenen is.
- Rombert Stapel, projectleider HisGIS.nl en onderzoek IISG.
Drie voorbeelden van wat u ermee kunt
- Biodiversiteit en landschap. Door de negentiende-eeuwse kaarten te vergelijken met het huidige landgebruik brengen ecologen in kaart hoe bossen, heide en beekdalen zich hebben ontwikkeld. Dit is cruciaal voor natuurherstel en archeologisch onderzoek.
- Sociaal-economische geschiedenis. Onderzoekers lezen negentiende-eeuwse steden opnieuw: welke wijken waren dichtbevolkt en arm, waar sloegen stedelijke pokkenepidemieën het hardst toe, en hoe kwam sociale ongelijkheid tot uitdrukking in wie welke grond bezat.
- Genealogie en familiegeschiedenis. Particulieren zoeken uit welke huizen en akkers hun voorouders bezaten, vergelijkbaar met Verborgen Verleden, maar dan zelf, thuis, achter de eigen computer.
Voor wie is het bedoeld
HisGIS.nl is relevant voor de hele erfgoedsector: onderzoekers, archeologen, beleidsmakers, musea en archieven, lokale historische verenigingen en TimeMachine-projecten, onderwijs, en iedereen met interesse in de eigen omgeving of familiegeschiedenis.
Gedragen door vrijwilligers
De website HisGIS.nl zou niet bestaan zonder de tomeloze inzet van vrijwilligers. Dankzij de financiering is de ondersteuning van vrijwilligers geïntensiveerd en is er meer ruimte gekomen voor onderlinge kennisdeling, zowel tijdens de jaarlijkse vrijwilligersbijeenkomst als doorlopend via online video- en chatkanalen. Veel nieuwe vrijwilligers hebben inmiddels hun weg naar het project gevonden. HisGIS zoekt nog actief nieuwe mensen om de kwaliteit van de data te verbeteren en nieuwe data toe te voegen. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via www.hisgis.nl.
Kwaliteitsimpuls
Deze kwaliteitsimpuls is mede mogelijk gemaakt door financiering van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. HisGIS is een project van het KNAW Humanities Cluster (HuC) in Amsterdam, met het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) — een van de drie instituten van het Humanities Cluster — als penvoerder. Het project is ontwikkeld door de Fryske Akademy en in 2019 overgedragen aan het KNAW HuC, dat sindsdien zorgdraagt voor de toekomstige borging van het project, in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed/Ministerie van OCW en de Fryske Akademy.