Waar lange tijd werd aangenomen dat er bij Burgzand Noord 3
(BZN 3), nabij Texel, sprake was van één scheepswrak, blijkt uit nader onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) dat het om twee scheepswrakken gaat, die deels op elkaar liggen. Het wrak werd de afgelopen zes weken onderzocht door maritiem archeologen en studenten.
Veldfles van keramiek uit West-Frankrijk gevonden in BZN 3
Achtergrond
Het scheepswrak Burgzand Noord 3
(BZN 3) werd in 1985 per toeval gevonden door een garnalenvisser. Na de vondst van bronzen kanonnen en munten werd vermoed dat het wrak VOC-schip de Rob
zou zijn, die in 1640 verging en meevocht in de Slag bij Duins (1639) tegen de tweede Spaanse Armada. Omdat tijdens de ontdekking van BZN 3 al opgravingen werden uitgevoerd op de scheepswrakken Aanloop Molengat en Scheurrak SO1 was er geen tijd om deze nieuwe ontdekking ook op te graven. Daarom koos men er voor om dit wrak te behouden voor de toekomst en af te dekken met 5000 zandzakken. In de decennia daarna verdiepte de zeebodem ruim 2 meter, waardoor steeds meer constructie vrijkwam die niet goed op elkaar bleek aan te sluiten. In 2025 werd vastgesteld dat de afdekking deels hersteld moest worden, wat de kans bood om openstaande vragen te beantwoorden.
Twee scheepswrakken
Na zes weken duikend onderzoek en vier gegraven putten blijkt dat er niet één, maar twee wrakken naast en deels op elkaar liggen. Het oostelijke wrak is mogelijk de Rob
; het schip waar de bronzen kanonnen van af komen. Van het westelijke wrak was tot dit onderzoek niets bekend qua herkomst of datering. Opvallend aan dit westelijke wrak is een dubbele "dubbeling": twee lagen naaldhout tegen de eikenhouten huid, waarschijnlijk als bescherming tegen paalworm of als extra oorlogsbescherming. Er zijn veel dendromonsters genomen om de bouwdatum en herkomst van het hout van beide wrakken te achterhalen, maar verder kan er nog weinig met zekerheid gezegd worden. Ook is er geen extra bevestiging gevonden of het oostelijke wrak daadwerkelijk de Rob
is. Beide wrakken zijn inmiddels weer goed afgedekt.
Duiker plaatst het steigergaas
Vondsten
In het voorschip van het westelijk wrak werd een grote hoeveelheid touw en blokken aangetroffen. Dit was dan ook de ruimte waar de reserve-onderdelen voor de tuigage werden opgeslagen. De onderzoekers hebben slechts enkele vondsten geborgen, waaronder een ongebruikt, puntgaaf blok.
In het oostelijke wrak werd een kistplank gevonden waarop mogelijke initialen zijn ingebrand, die later weer zijn weggekrast. Door deze initialen in het archief op te zoeken, kan de handelaar misschien worden achterhaald, en daarmee het wrak worden geïdentificeerd.
In het oostelijke wrak is ook een keramieken veldfles gevonden die uit West-Frankrijk komt.
Houten blok BZN 3 Kistplank BZN 3
Samenwerking
Tijdens het onderzoek kwam Jelle Beemsterboer (gedeputeerde cultureel erfgoed Noord-Holland) op bezoek op het RCE-onderzoeksschip. Hij werd rondgeleid en bijgepraat door projectleider Thijs Coenen (RCE) en programmaleider Programma Impuls Maritieme Archeologie Aant Jelle Soepboer. De samenwerking tussen gemeente, provincie en Rijk is essentieel voor de bescherming van het kwetsbare onderwatererfgoed.
Programmaleider Aant Jelle Soepboer: De komende jaren zal in het kader van de Impuls Maritieme Archeologie het veldwerk worden geïntensiveerd en zal er nog veel in de Waddenzee, maar ook in de rest van Nederland, worden gedoken.
Een duiker springt het water in
Lezing eerste resultaten onderzoek
Dinsdag 7 juli geeft projectleider Thijs Coenen een presentatie over de eerste resultaten van het onderzoek naar het scheepswrak BZN 3.
Meer informatie over aanmelden is te vinden op de website van Museum Kaap Skil.