Internationaal onderzoek naar vroeg 17e-eeuwse scheepsresten in Manhattan

Ontdekking scheepshout De Tyger

In 1916 werden tijdens de aanleg van een metrolijn in Lower Manhattan een verbrande kiel en drie ribben (spanten) van een houten schip ontdekt. Op basis van de locatie en archeologische context werd het schip geïdentificeerd als De Tyger. Het schip vertrok in 1613 uit Amsterdam, maar werd later dat jaar verwoest door brand terwijl het geankerd lag in wat nu de haven van New York is.

De vondst van de scheepsresten werd gezien als een belangrijk onderdeel van de Nederlandse maritieme geschiedenis in New York, mede omdat Adriaen Block, de ontdekkingsreiziger aan boord van het schip, de eerste gedetailleerde tekeningen zou maken van het gebied waar nu – maar toen nog niet – New York ligt. De enige nog bewaard gebleven delen van de het schip werden gedoneerd aan het Museum of the City of New York, waar ze nu in het depot liggen opgeslagen.

[De tekst gaat verder onder de foto]

Hernieuwde interesse

De afgelopen decennia is er hernieuwde interesse in de herkomst van het scheepshout. Naar aanleiding van de 400ste verjaardag van de stad New York worden de houtresten opnieuw onderzocht. Maritiem archeoloog Martijn Manders en dendrochronoloog Marta Domínguez Delmás van de RCE zullen in februari naar New York reizen om in samenwerking met onderzoekers van het museum het hout ter plaatse te analyseren. De focus ligt hierbij op onderzoek naar de bouwwijze van het schip, het identificeren van de houtsoorten en het vaststellen van de herkomst en datering van het hout door middel van dendrochronologisch onderzoek.

Deze scheepsresten verbinden ons direct met de vroegste jaren van New York als kruispunt van culturen en handel. We zijn trots op de samenwerking met de RCE om deze materiële getuigenis opnieuw te onderzoeken en meer inzicht te krijgen in de stad uit de 17e eeuw, aldus Stephanie Hill Wilchfort, directeur van het Museum of the City of New York.

[De tekst gaat verder onder de foto's]

Nederlandse scheepswrakken in het buitenland

Prof. Dr. Martijn Manders benadrukt: De RCE is verantwoordelijk voor het onderzoek en het beheer van Nederlandse scheepswrakken in het buitenland. Deze wrakken uit verschillende tijdsperiodes kunnen ons niet alleen veel vertellen over de geschiedenis van ons land, maar ook over de positieve en negatieve relaties die we hebben gehad met verschillende mensen over de hele wereld. De komst van het schip Tyger in 1613 markeert een van de vroegste pogingen om contact te maken met de Nieuwe Wereld en het gebied in kaart te brengen dat later New York zou worden. Werken aan de scheepsresten die in 1916 uit de bodem zijn gehaald, is ontzettend spannend en hopelijk zal ons onderzoek meer licht werpen op de herkomst van het hout, de datering en de constructie van de scheepsdelen.

Dr. Marta Domínguez Delmás voegt hieraan toe: Jaarringen in houtelementen van een scheepswrak kunnen de datering en herkomst van het hout onthullen. Hoewel zij niet expliciet kunnen aantonen of het om De Tyger gaat, kunnen zij wel duidelijk maken wanneer dit níet het geval is. We zullen daarom een uitsluitingsgerichte benadering volgen. Als het scheepshout dateert van na de bouw van De Tyger, of als het hout afkomstig is van een soort die niet werd gebruikt voor scheepsbouw in de Nederlandse Republiek, of uit een gebied komt dat in het begin van de 17e eeuw geen hout leverde voor de scheepsbouw in de Republiek, kunnen we het schip uitsluiten als De Tyger. Indien echter de houtsoort, datering en herkomst consistent zijn met de historische context van de bouw van De Tyger, zullen ook de archeologische vondsten van de wraklocatie binnen diezelfde historische context worden geplaatst. Door alle puzzelstukken samen te brengen, kunnen we dan tot een onderbouwde conclusie komen.

Samenwerking

Met dit gezamenlijke onderzoek hopen de RCE en het Museum of the City of New York nieuw licht te werpen op de identiteit van het schip en de rol die het speelde in de vroege geschiedenis van New York.