U kunt subsidie aanvragen van 1 tot en met 15 september 2026. Vóór die tijd kunt u uw aanvraag alvast voorbereiden door alle noodzakelijke documenten te verzamelen.
Het gaat om de volgende documenten:
Algemeen
Voor uw aanvraag gebruikt u het aanvraagformulier voor deze regeling. Per rijksmonument (of zelfstandig onderdeel daarvan) voegt u een bijlage met specifieke monumentgegevens toe.
Een actueel inspectierapport met een beschrijving van de technische staat van het rijksmonument, zelfstandig onderdeel of samenstel van rijksmonumenten, en, voor zover niet in het inspectierapport opgenomen, overzichts- en detailfoto’s met een toelichting, die een duidelijke indruk geven van het monument en zijn gebreken.
Het inspectierapport moet zijn opgesteld door een ter zake deskundige persoon of instantie. Bij gebouwde monumenten gaat het om een bouwkundig inspectierapport. Bij een historische tuin- of parkaanleg of ander groen monument gaat het om een rapport waaruit de fysieke (onderhouds-)staat van het monument blijkt. Het inspectierapport moet inzicht geven in de actuele staat van het monument en zijn gebreken, en in de oorzaak en de eventuele gevolgen daarvan. Daarnaast moet het inspectierapport adviezen bevatten over de uit te voeren werkzaamheden in volgorde van urgentie en over de termijn van aanpak. Als de aanvraag meerdere rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen omvat, moet het inspectierapport op al deze rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen betrekking hebben. Een inspectierapport wordt geacht voldoende actueel te zijn als het op het moment van indiening ongeveer twee jaar oud is.
Overzichts- en detailfoto’s dienen om een actueel beeld te krijgen van het beschermde monument of zelfstandig onderdeel en zijn gebreken. Indien het inspectierapport al voldoende foto’s bevat, zijn aanvullende foto’s niet nodig. Anders dienen aanvullende foto’s te worden bijgevoegd. Deze moeten, voorzien van een korte toelichting op wat er op de foto’s te zien is en welk onderdeel van het rijksmonument het betreft, een duidelijke indruk geven van het monument en de aard en omvang van zijn gebreken.
Tekeningen van de bestaande toestand worden ook wel opnametekeningen genoemd. Het gaat om de toestand van het monument voorafgaand aan de werkzaamheden. Het kan gaan om plattegronden, doorsneden, gevelaanzichten en dakaanzichten. Welke soorten tekeningen nodig zijn, hangt af van de aard, omvang en plaats van de werkzaamheden. In de regel zullen plattegronden en doorsnedetekeningen nodig zijn. Als de werkzaamheden ook impact hebben op het exterieur of het aangezicht van het monument, zullen ook geveltekeningen en een dakaanzicht nodig zijn. Gebrekentekeningen zijn opnametekeningen van de te verhelpen gebreken. Voor de gebrekentekeningen kunnen de opnametekeningen als basis gebruikt worden.
Tekeningen waarop de voorgenomen restauratiewerkzaamheden staan aangegeven, heten ook wel plantekeningen. Plantekeningen bevatten de voorgenomen werkzaamheden, met inbegrip van de te herstellen of te vervangen onderdelen en de te verhelpen gebreken.
Een werkomschrijving of bestek van de restauratiewerkzaamheden, gebaseerd op de beschrijving van de technische staat, met de toe te passen constructies, materialen, afwerkingen en kleuren en de wijze van uitvoering en verwerking. Behalve de te gebruiken materialen (soort en hoeveelheden) gaat het ook om de te vervangen materialen (soort en hoeveelheden).
Een afschrift van de omgevingsvergunning voor de rijksmonumentenactiviteit, met de daaraan ten grondslag liggende stukken die redelijkerwijs nodig zijn voor de beoordeling van de omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning moet in ieder geval verleend zijn voor de eerste fase van de restauratiewerkzaamheden. Er hoeft op het moment van aanvragen niet voor alle restauratiewerkzaamheden in de begroting al een omgevingsvergunning te zijn verleend.
Een gespecificeerde begroting van de restauratiekosten, met gebruikmaking van een door de minister vastgesteld begrotingsmodel. Er zijn verschillende begrotingsmodellen, voor gebouwde en groene rijksmonumenten. Voor gebouwde rijksmonumenten kunt u kiezen tussen een model met één invulblad of een model met vijf invulbladen. Het model voor groene monumenten bevat standaard vijf invulbladen. Per rijksmonument, zelfstandig onderdeel of (bij groene monumenten) per beheervak gebruikt u één invulblad.
Op het eerste tabblad van het begrotingsmodel staat een handleiding hoe u het model invult. U levert de begroting als Excel-bestand aan (niet als PDF). Heeft u behoefte aan meer dan vijf invulbladen, neem dan contact op met de InfoDesk van de RCE.
Bij de beoordeling van uw aanvraag worden de kosten vastgesteld waarover subsidie wordt verleend. Een onderdeel van die kosten vormt het uurloon voor de uit te voeren werkzaamheden. Aan dat uurloon is een maximum gesteld dat subsidiabel is. Voor de aanvraagronde van 2026 bedraagt het maximale subsidiabele uurloon € 56,30 exclusief algemene kosten, winst en risico en btw.
Een planning van de restauratiewerkzaamheden en uitgaven, met een voorgenomen startdatum en einddatum, waaruit blijkt dat de restauratiewerkzaamheden binnen 18 maanden na de aanvraagperiode aanvangen en binnen vijf jaar na aanvang worden afgerond. Op basis van deze planning wordt in de beschikking een aanvangsdatum en einddatum – de activiteitenperiode – opgenomen, en kan het bevoorschottingsritme worden bepaald.
Specifieke gevallen
In de onderstaande gevallen zijn er specifieke documenten noodzakelijk:
Voor zover het een zelfstandig onderdeel betreft dat is aan te merken als een zelfstandige bouwkundige eenheid of als een toren van een kerkgebouw: een tekening waarop het zelfstandige onderdeel duidelijk is weergegeven ten opzichte van aangrenzende zelfstandige onderdelen. Uit de tekening moet duidelijk blijken dat het om een zelfstandig bouwkundig geheel gaat, dat wil zeggen bouwkundig gescheiden van de aangrenzende bebouwing met een eigen toegang. Bij kerktorens en vrijstaande gebouwen of bouwwerken kan worden volstaan met een overzichts- of situatietekening. Bij aan elkaar gebouwde zelfstandige bouwkundige eenheden is een nauwkeuriger inzicht in de bouwkundige én de functionele scheiding nodig. In dat geval bevat de tekening ook de dakplattegrond en de plattegronden van de begane grond en verdiepingen met daarin aangegeven de dragende en scheidende wanden en de toegangs- en binnendeuren.
Voor zover het een zelfstandig onderdeel van een groen monument betreft: een kaart met de betrokken kadastrale percelen.
Meer informatie leest u in het artikel over wat wordt aangemerkt als zelfstandig onderdeel.
Voor zover het een groen monument betreft: één overzichtskaart van het groene monument, voorzien van een schaalstok en noordpijl, met de locatie van de restauratiewerkzaamheden.
Indien het een samenstel van rijksmonumenten betreft:
- Een beknopte uitleg van de onderlinge samenhang.
- Een overzichtskaart waarop de desbetreffende rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen duidelijk zijn weergegeven.
In voorkomende gevallen rapporten inzake bouwfysische, bouwhistorische, constructieve, cultuurhistorische, decoratieve, materiaaltechnische of preventieve aspecten. Het betreft deskundigenrapporten die nodig zijn voor de beoordeling van de noodzaak van restauratiewerkzaamheden. Hierbij kunt u denken aan:
Bouwfysisch rapport
Rapport van een ter zake deskundige met de opname van de aard en omvang van bouwfysische problemen (bijvoorbeeld vocht, zout) en het advies over de oplossing daarvan. Dit rapport is nodig indien bijvoorbeeld ingrijpend herstel van pleisterwerk met veel zoutuitbloei of vochtverzadigd metselwerk uitgevoerd zal worden.
Bouwhistorisch rapport
Rapport van een bouwhistoricus dat de resultaten bevat van diens onderzoek naar de bouw- en gebruiksgeschiedenis van het monument, alsmede een daarop gebaseerde waardestelling. Deze waardestelling kan dienen als uitgangspunt voor de (herstel)werkzaamheden die zijn opgenomen in het restauratieplan. Stichting ERM heeft een richtlijn opgesteld voor bouwhistorisch onderzoek. Dit rapport is nodig indien bijvoorbeeld een beslissing genomen moet worden over de uitvoeringswijze van ingrijpend herstel van de draagstructuur.
Constructierapport/funderingsonderzoek
Rapport van een ter zake deskundige met de opname van de aard en omvang van constructieve problemen (bijvoorbeeld scheurvorming, instabiliteit) en het advies over de oplossing daarvan. Bij een dergelijk advies horen constructieberekeningen en -tekeningen waaronder, indien van toepassing, een stut- en stempelplan. Dit rapport is nodig indien bijvoorbeeld ingrijpend herstel van de draagconstructie uitgevoerd zal worden.
In het geval van funderingsherstel moet een funderingsonderzoek worden bijgevoegd waaruit de technische noodzaak van het herstel blijkt. Als er ook andere werkzaamheden zijn uitgevoerd die niet noodzakelijk zijn voor de instandhouding van het rijksmonument, zoals het uitdiepen van een kelder, dan dienen de kosten te worden uitgesplitst. Alleen kosten die duidelijk herleidbaar zijn tot de voor de instandhouding noodzakelijke herstelwerkzaamheden aan de fundering kunnen subsidiabel worden gesteld.
Decoratie-/kleurrapport
Rapport van een ter zake deskundige met de opname van de aard en omvang van specialistische (herstel-)werkzaamheden (bijvoorbeeld wand-/plafondschilderingen, stucwerk, beeldhouwwerk) en het advies over de aanpak daarvan. Dit rapport is nodig indien bijvoorbeeld ingrijpend herstel van een monumentale wandschildering of stucplafond uitgevoerd zal worden.
Materiaalaantastingsrapport
Rapport van een ter zake deskundige met de opname van de aard en omvang van de aantasting van materialen (bijvoorbeeld door schimmels, insecten, planten, e.d.) en het advies over de oplossing daarvan. Dit rapport is nodig indien bijvoorbeeld ingrijpend herstel van door bonte knaagkevers aangetaste kapspanten uitgevoerd zal worden.
Rapport preventieve aspecten
Rapport van een ter zake deskundige met het advies over preventieve behandeling tegen bijvoorbeeld vocht en graffiti (impregneren, antigraffiti middel). Dit rapport is nodig – soms in aanvulling op een bouwfysisch rapport – indien bijvoorbeeld het voornemen bestaat om optrekkend vocht in muurwerk te beperken of voorkomen.
In het geval van meerdere eigenaren of als u een derde partij (bijvoorbeeld een adviseur) vraagt om een aanvraag namens u in te dienen: een ingevuld machtigingsformulier, ondertekend door elk van de mede-eigenaren. Gebruik hiervoor het machtigingsformulier: