Organisaties die de instandhouding van cultureel erfgoed tot doel hebben en eigenaar zijn van minimaal 20 rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen van rijksmonumenten kunnen aangewezen worden als professionele organisatie voor monumentenbehoud (POM). Zij moeten voldoen aan een aantal criteria om te waarborgen dat het beheer en de instandhouding van de rijksmonumenten op een professionele manier worden uitgevoerd.

POM-status

Voordeel POM-status

De status van POM heeft een aantal voordelen. Een POM krijgt bij een aanvraag voor instandhoudingssubsidie voorrang op reguliere aanvragers (m.u.v. werelderfgoed) als het totaal van de aanvragen het beschikbare budget overschrijdt. Daarnaast mag de POM op basis van een instandhoudingsplan de verleende subsidie op de meest efficiënte manier inzetten voor alle bij de aanvraag behorende rijksmonumenten. Ook zijn de administratieve vereisten voor aanvragen en verantwoording eenvoudiger.

Verplichting

Op haar beurt verwacht de rijksoverheid dat de POM blijft voldoen aan de criteria waarop zij is aangewezen, goed voor haar rijksmonumenten blijft zorgen, actief bijdraagt aan het verbeteren van de monumentenzorg en publiek verantwoording aflegt over de verrichte activiteiten.

Instandhoudingssubsidie voor woonhuizen?

Een POM die kan aantonen dat de instandhouding van rijksmonumenten een hoofdactiviteit is, kan bij aanvraag van de POM-status vragen om een vermelding daarvan in het aanwijzingsbesluit. Als deze vermelding wordt toegekend, kan de POM ook instandhoudingssubsidie voor woonhuizen aanvragen. 

Hoe vraagt u de status van professionele organisatie voor monumentenbehoud aan?

Privaatrechtelijke rechtspersonen of kerkgenootschappen die eigenaar zijn van ten minste twintig rijksmonumenten of zelfstandig onderdeel daarvan kunnen een aanvraag indienen tot aanwijzing als professionele organisatie voor monumentenbehoud. 

Jaarlijks kunt u tot en met 31 augustus een aanvraag tot erkenning als POM indienen bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Dat kan door een digitale aanvraag te sturen naar subsidies@cultureelerfgoed.nl. U gebruikt hiervoor dit formulier.

Let op: het totaal van de bijlagen dat u meestuurt mag niet groter zijn dan 20 MB. Meegestuurde pdf's moeten doorzoekbaar zijn.

Welke organisaties komen in aanmerking?

Uw organisatie moet voldoen aan twee formele criteria:

  • uw organisatie is een privaatrechtelijke rechtspersoon of een kerkgenootschap én
  • eigenaar van ten minste twintig rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen. Heeft u twijfels omtrent de bescherming van een zelfstandig onderdeel? Neem dan contact op met de RCE via het contactformulier. Selecteer bij onderwerp 'rijksmonumentenregister'.

Wat is nodig voor een aanvraag?

De aanvraag bestaat uit een ingevuld aanvraagformulier samen met de relevante documenten, waarmee u aantoont aan de inhoudelijke criteria te voldoen. Meer informatie over de beoordelingscriteria en de daarbij benodigde stukken vindt u bij de Raad voor Cultuur, die adviseert over de aanvragen.

Het gaat om de volgende documenten:

  • Aanvraagformulier
    Voor de aanvraag tot aanwijzing als professionele organisatie voor monumentenbehoud dient u gebruik te maken van het aanvraagformulier.
  • Vastgestelde statuten
    Hieruit blijkt dat de organisatie een statutaire doelstelling tot instandhouding van cultureel erfgoed heeft. 
  • Document(en) over de kwaliteit van de werkzaamheden en de structurele professionele omgang met de rijksmonumenten 
    Een beleid- of visiedocument waarin de kwaliteit van de werkzaamheden aan cultureel erfgoed is geborgd en waarin ten minste wordt ingegaan op de volgende aspecten:
    • de toepassing van in de beroepsgroep geldende uitvoeringsrichtlijnen voor werkzaamheden aan rijksmonumenten
    • het planmatige onderhoud van rijksmonumenten
    • het verrichten van cultuurhistorisch onderzoek bij restauratiewerkzaamheden
    • de beschikking over en organisatie van structurele deskundigheid bij de uitvoering van werkzaamheden aan rijksmonumenten
  • Vastgestelde financiële stukken waaruit de financiële stabiliteit blijkt
    Hiermee toont u aan dat de organisatie financieel stabiel is. Denk aan jaarverslagen, jaarrekeningen, financiële verslagen of accountantsverslagen van de vijf jaren voorafgaand aan het jaar van de aanvraag en de daarover afgegeven verklaringen. Zie voor nadere toelichting de werkwijze van de Raad voor Cultuur. 
  • Overzicht van de fysieke staat van de rijksmonumenten
    Waarin per rijksmonument of zelfstandig onderdeel de fysieke staat onderbouwd is en waaruit blijkt dat ten minste de helft van het aantal rijksmonumenten en zelfstandige onderdelen waarvan de organisatie eigenaar is, in goede staat is. Die fysieke staat moet zijn vastgesteld door een objectieve, deskundige derde partij.

Let op: als een aanvraag tot aanwijzing als POM niet volledig is zal de RCE u verzoeken de aanvraag aan te vullen. Als de aanvraag vervolgens niet compleet is of onvoldoende gegevens bevat voor de beoordeling van de aanvraag, kan de RCE besluiten de aanvraag niet in behandeling te nemen. Het is dus belangrijk om een zo volledig mogelijke aanvraag in te dienen. Documenten met een conceptstatus volstaan niet.

Wat gebeurt er met uw aanvraag?

Als uw aanvraag op tijd en compleet binnen is, volgt er een aantal stappen:

  1. De RCE controleert de aanvragen op volledigheid.
  2. Vervolgens toetst de RCE de aanvragen op de twee formele criteria (juridische status en aantal rijksmonumenten of zelfstandige onderdelen).
  3. De RCE stelt vóór eind september namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de formele adviesaanvraag aan de Raad voor Cultuur op.
  4. De Raad voor Cultuur toetst de aanvraagdossiers op de inhoudelijke criteria en brengt voor het eind van het jaar het gevraagde advies uit aan de minister. De uitgebrachte adviezen worden gepubliceerd.
  5. Meer over deze adviesprocedure en de wijze waarop de Raad de toetsingscriteria toepast, vindt u op de website van de Raad voor Cultuur.
  6. Na het advies van de Raad neemt de minister een besluit over de aanvraag. De RCE verstuurt de aan- en afwijzingsbesluiten samen met een kopie van het advies van de Raad uiterlijk half februari aan de aanvragers.

Monitoring

Iedere POM krijgt een eigen accounthouder bij de RCE waarmee regelmatige afstemming plaatsvindt over de instandhouding van de rijksmonumenten van de POM.

De Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed houdt toezicht op de POM’s en let erop dat zij ook na aanwijzing aan de criteria blijven voldoen. De inspectie gebruikt hiervoor een toetsingskader waarin aangegeven staat hoe de organisaties worden beoordeeld. Als een organisatie niet meer aan de voorwaarden voor de POM-status voldoet, kan deze door de minister worden ingetrokken.

Wijzigingen

Bij wezenlijke wijzigingen in de organisatie en werkwijze van een POM wordt gevraagd dit door te geven aan de Inspectie en de accounthouder bij de RCE.