Het programma Erfgoed en Overheid is een samenwerking tussen het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Het is een stimuleringsaanpak die zich richt op de structurele versterking van de erfgoedzorg bij gemeenten en provincies.
Wat is het programma Erfgoed en Overheid?
Het programma is actief sinds de zomer van 2024 en ontstaan na evaluaties van het archeologiestelsel en de beleidsdoorlichting erfgoed, waarin capaciteitsproblemen werden gesignaleerd. In de beleidsreacties op deze rapporten (beleidsreactie 8 november 2022 en beleidsreactie 12 juni 2023) kondigde de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) aan een verbetertraject te starten, in samenwerking met het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
Als eerste stap is een uitgebreide inventarisatie uitgevoerd met bijeenkomsten in elke provincie. De resultaten hiervan zijn gebundeld in de rapportage Inventarisatie Erfgoed & Overheid, die de basis vormt voor het programma. Het programma zet in op:
- het op orde brengen van de basis en de erfgoedketen
- het versterken van bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak
- het ontwikkelen van laagdrempelige kennisnetwerken
Via een stimuleringsaanpak kunnen gemeenten en provincies tijdelijke capaciteit inhuren of werken aan instrumenten en producten, met ruimte voor eigen wensen.
Wat zijn de doelstellingen van het programma?
Het programma heeft als hoofddoel het duurzaam versterken van de capaciteit en deskundigheid van gemeenten en provincies, zodat zij hun erfgoedtaken effectief en toekomstbestendig kunnen uitvoeren. De concrete doelstellingen zijn:
- Versterken van inzicht en handelingsperspectief
Helder inzicht in wettelijke erfgoedtaken, rollen en praktische handvatten. - Onderbouwen van erfgoedzorg met harde cijfers
Inzicht in capaciteit, middelen en deskundigheid (normering) om bestuurlijke keuzes te onderbouwen. - Vergroten van capaciteit en deskundigheid
Toereikende personele bezetting, middelen en instrumenten voor toenemende opgaven. - Versterken van de erfgoedketen
Effectieve samenwerking tussen rijk, provincies en gemeenten met duidelijke taakverdeling. - Vergroten van bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak
Bestuurders en samenleving erkennen het belang van erfgoedzorg. - Ondersteunen van de uitvoeringspraktijk
Toegang tot tijdelijke ondersteuning, expertise en praktische hulp. - Stimuleren van kennisdeling en leren
Delen van kennis, ervaring en goede voorbeelden via een duurzaam netwerk.