Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten. Een energielabel laat zien hoe energiezuinig een gebouw is. Voor de meeste woningen en utiliteitsgebouwen was een energielabel al verplicht. Eerder werd er een uitzondering gemaakt voor beschermde monumenten. Nu zijn ook eigenaren van beschermde monumenten, net als de eigenaren van andere gebouwen, verplicht om hun monument bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten van een energielabel te voorzien.
Op deze webpagina vindt u de antwoorden op de meest gestelde vragen over de energielabelplicht voor beschermde monumenten. Deze pagina is momenteel in ontwikkeling en wordt regelmatig geactualiseerd.
Datum bijgewerkt: 28 mei 2026
De energielabelplicht geldt voor alle beschermde monumenten. Er zijn echter uitzonderingen die gelden voor alle gebouwen. Deze uitzondering is geregeld in artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Twijfelt u of uw monument een energielabel moet krijgen? Raadpleeg de richtlijnen via Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV | RVO.nl of neem contact op met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). U kunt telefonisch contact opnemen met de RVO via 088 042 42 42 (toets keuze 1 en vervolgens keuze 3). Bij complexere vragen is aan te raden contact op te nemen via het contactformulier.
Deze wijziging komt voort uit de Europese richtlijn EPBD IV (Energy Performance of Buildings Directive), de Europese wet die wil zorgen dat gebouwen in Europa energiezuiniger worden. In de EPBD IV is de eerdere uitzonderingspositie die beschermde monumenten hadden bij de energielabelplicht vervallen. Meer lezen? Kijk op Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV | RVO.nl
Het is sinds 29 mei 2026 verplicht om een energielabel te leveren bij de verkoop of verhuur van een gebouwd monument.
Bij incidentele verhuur van een monument met woon- of logiesfunctie kan sprake zijn van een uitzondering. Zie antwoord op vraag "Geldt de energielabelplicht voor alle typen monumenten?"
Monumenten hebben een energielabel nodig, zodat er duidelijkheid ontstaat over de energieprestaties van deze gebouwen. Er is hiervoor geen apart energielabel voor monumenten. Ter voorbereiding op deze nieuwe verplichting is onderzocht of de huidige energielabelsystematiek van de NTA8800 geschikt is om te gebruiken voor monumenten. De conclusie is dat dit zo is. De energieprestatie is een maat voor de energetische kwaliteit van een gebouw onder standaardcondities. Hierdoor blijven gebouwen objectief vergelijkbaar. Dit betekent wel dat er verschillen kunnen zijn tussen het berekende en het daadwerkelijke energiegebruik.
Lees het onderzoek Beoordeling geschiktheid energielabelsystematiek bij monumenten
Let op: bij een energielabel worden standaard aanbevelingen voor verduurzamingsmaatregelen geleverd. Deze aanbevelingen zijn nog niet afgestemd op de categorie monumenten. Niet alle verduurzamingsmaatregelen zijn bij monumenten zomaar mogelijk.
Controleer eerst of uw monument al een geldig energielabel heeft, op EP-Online. Als dit niet zo is, kunt u een energielabel aanvragen bij een energieprestatieadviseur (EP-adviseur). Een energielabel blijft 10 jaar geldig. Kijk voor meer informatie over energielabels voor woningen op Rijksoverheid.nl en voor energielabels voor utiliteitsbouw op Rijksoverheid.nl | Utiliteitsbouw.
Nee, de energielabelplicht geldt niet voor bestaande huurovereenkomsten, maar wel bij verlenging van een huurovereenkomst of het sluiten van nieuwe huurovereenkomstenvanaf 29 mei 2026.
In het (concept)besluit voor de wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is een eis opgenomen over de minimum energieprestatie-eisen voor huurwoningen. Op basis van deze eis moeten huurwoningen vanaf 2029 minimaal voldoen aan energielabel D. Beschermde monumenten vallen echter buiten deze verplichting, zie ook paragraaf 2.3.1. van de Nota van toelichting bij de regeling.
Als huurder van een monument hoeft u niets te doen. Wijzigt uw situatie, bijvoorbeeld bij de overgang van een tijdelijk huurcontract naar een vast contract, of als er sprake is van verlenging van uw huurovereenkomst of een andere verhuurvorm, dan kan het zijn dat u een nieuw huurcontract krijgt. Dan heeft u recht op een afschrift van het energielabel. Het energielabel is ook op te vragen via EP-Online.
Het woningwaarderingsstelsel bepaalt volgens een puntenstelsel wat de maximale huurprijs van een woning mag zijn. Een deel van het totale puntenaantal wordt bepaald door de energieprestatie van de woonruimte. Een hoog energielabel levert punten op en mag doorberekend worden in de huurprijs. Indien een geldig energielabel ontbreekt, of als de geldigheidsduur van het energielabel is verstreken, dan bepaalt het bouwjaar van de woning het aantal punten dat wordt toegekend. Op grond van het Beleidsboek van de Huurcommissie worden er voor beschermde monumenten geen negatieve punten toegekend in het geval van een lager energielabel.
De leenruimte voor een hypotheek is medeafhankelijk van het energielabel. Hoe beter het energielabel, hoe hoger het extra leenbedrag voor de aankoop van een woning. Daar staat tegenover dat er voor woningen met een lager energielabel juist extra geleend mag worden, specifiek voor het treffen van energiebesparende maatregelen. Lees meer over Maximale hypotheek op basis van energielabel.
Een energieprestatieadviseur (EP-adviseur) hoeft bij het opstellen en registreren van een energielabel geen specifieke kennis over monumenten te hebben. Wilt u op basis van uw energielabel vervolgstappen ondernemen om uw monument (verder) te verduurzamen? Dan is het raadzaam om op zoek te gaan naar een gespecialiseerde DuMo (Duurzame Monumenten)-adviseur die u met advies op maat verder op weg kan helpen.
Voor het opstellen van een energielabel is het waardevol als verduurzamingsmaatregelen zo goed mogelijk zijn gedocumenteerd. Maak bijvoorbeeld duidelijke (overzichts)foto’s, bewaar facturen en bonnetjes van de werkzaamheden op naam en adres.
De uitzondering voor gebouwen die (deels) worden gebruikt voor erediensten en religieuze activiteiten blijft geldig, ook als het gaat om beschermde monumenten. Indien er sprake is van niet-religieus gebruik in deze monumenten, dan is het leveren van een energielabel vanaf 29 mei 2026 verplicht bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten.
Twijfelt u of uw monument een energielabel moet krijgen? Raadpleeg de richtlijnen via Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen EPBD IV | RVO.nl of neem contact op met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). U kunt telefonisch contact opnemen met de RVO via 088 042 42 42 (toets keuze 1 en vervolgens keuze 3). Bij complexere vragen is aan te raden contact op te nemen via het contactformulier.
Voor kantoorgebouwen is energielabel C het minimaal verplichte niveau. Deze verplichting staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In lijn met artikel 3.87 uit het Bbl gelden er geen verplichtingen voor kantoren gevestigd in beschermde monumenten.
Voor informatie over rijksmonumenten kunt u terecht bij het Rijksmonumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Informatie over gemeentelijke en provinciale monumenten is te vinden op monumenten.nl.
Let op: er kunnen geen rechten worden ontleend aan de lijst met gemeentelijke monumenten op monumenten.nl. Het is raadzaam om bij twijfel contact te zoeken met de gemeente.
Heeft uw monument na 29 mei 2026 bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten geen energielabel, terwijl dit wel verplicht is? Dan riskeert u een boete of een last onder dwangsom.
Heeft u een andere vraag die specifiek betrekking heeft op monumenten en energielabels? Neem dan contact op met onze Infodesk of neem direct contact op met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). U kunt telefonisch contact opnemen met de RVO via 088 042 42 42 (toets keuze 1 en vervolgens keuze 3). Bij complexere vragen is het aan te raden contact op te nemen via het contactformulier.