Erfgoedonderzoek in stroomversnelling. Nationale Onderzoeksagenda 2026-2030

Niet eerder werd een overkoepelende agenda opgesteld om de krachten te bundelen van de vele verschillende actoren in het erfgoedonderzoek. De agenda is opgesteld door het Nationaal Adviespanel Erfgoedonderzoek (NAE) in nauwe samenspraak met het onderzoeksveld, zowel met het meer praktijkgerichte als het theoretisch-fundamentele deel daarvan. De agenda benoemt zeven hoofdstromen of kernthema’s om het erfgoedonderzoek in stroomversnelling te brengen. Deze kernthema’s zijn niet bedoeld als sluitende of statische lijst, maar als aanzet om focus en verbinding te brengen in het brede en rijkgeschakeerde onderzoeksveld.

Waarom een Nationale Onderzoeksagenda voor Erfgoed?

De Nationale Onderzoeksagenda Erfgoedonderzoek in stroomversnelling geeft richting aan wetenschappelijk en maatschappelijk innovatief erfgoedonderzoek. De agenda biedt inzicht in de uitdagingen van het onderzoeksveld en formuleert onderzoekvragen die zich richten op actuele transities.

Dat is nodig, want wetenschappelijke kennis over en onderzoek naar erfgoed biedt context en diepgang aan debatten. Wetenschappelijke kennis over erfgoed geeft een sterke basis voor erfgoedzorg en beleid – niet alleen voor erfgoedbeleid, maar ook voor beleid op tal van andere terreinen. Wetenschappelijke kennis over erfgoed draagt bij aan brede welvaart en welzijn, en het scheppen van een duurzame toekomst. Het kan een anker bieden in tijden van verandering en biedt toekomstige generaties de mogelijkheid erfgoed zelf te onderzoeken.

Echter, deze onmisbare bijdrage van wetenschappelijk onderzoek is niet zelfevident en wordt in toenemende mate bekritiseerd. Professionals en academici die erfgoedonderzoek doen, zien het als iets vanzelfsprekends en relevants, maar voor veel mensen zijn ‘erfgoed’ en ‘immaterieel erfgoed’ onbekende termen en concepten.

Nationaal Adviespanel Erfgoedonderzoek (NAE)

Het NAE bestaat uit ongeveer twintig ervaren onderzoekers die werkzaam zijn bij kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke erfgoedorganisaties. De Raad is ingesteld door de RCE en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). De leden vertegenwoordigen samen vele onderzoeksdisciplines, zoals archeologie, landschapsgeschiedenis, monumentenzorg, museologie en immateriële erfgoedstudies.

Twee keer per jaar komt het adviespanel samen en signaleren en bespreken zij maatschappelijke, wetenschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen die relevant zijn voor het onderzoek. Deze reflecties voeden de klankbordfunctie van het adviespanel in samenwerkingsprogramma’s die erfgoedonderzoek stimuleren en financieren, zoals:

• Joint Programme Initiative Cultural Heritage (JPI CH)
• European Research Infrastructure Heritage Science (E-RIHS)
• Partnership for Resilient Cultural Heritage (PRCH)
• De route Levend Verleden van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA)