De Emmauskerk in Nieuwegein is officieel aangewezen als rijksmonument. Het is een nieuw, relatief jong rijksmonument uit de periode 1965-1990 (Post 65). Met deze monumentale status krijgt de Emmauskerk maximale bescherming en blijft het behouden voor toekomstige generaties.
Susan Lammers, algemeen directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) overhandigde vandaag, namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert, het monumentenschild aan Hans de Vries, lid van de Emmauscommissie. Ook leden van de geloofsgemeenschap, wethouder John van Engelen en inwoners van Nieuwegein waren daarbij aanwezig.
Beeld: Hans Roggen
Hans de Vries en Susan Lammers met het rijksmonumentenschild.
De Emmauskerk is als rijksmonument geselecteerd omdat het de maatschappelijke en religieuze ontwikkelingen van de jaren zeventig sterk representeert, het gebouw architectonisch van belang is én een sleutelpositie inneemt binnen het oeuvre van architect Ton Alberts.
Organisch en onconventioneel
De Emmauskerk valt nauwelijks op in haar omgeving en is niet direct herkenbaar als kerkgebouw. Dat komt door de onconventionele vormgeving en het ontbreken van een kerktoren. Het gebouw ontstond uit een samenwerking tussen de katholieke parochie van de groeikern Nieuwegein, architect Ton Alberts en beeldend kunstenaar Arnold Hamelberg. De parochie wilde een kleinschalig en multifunctioneel gebouw voor zowel voor religieuze als andere bijeenkomsten.
De samenwerking tussen Alberts en Hamelberg was intens; Alberts sprak later van ‘samen één potlood vasthouden’. Hun gedeelde visie op ruimte en beweging leidde tot een ontwerp in de organische bouwstijl, waarin verandering en beleving centraal staan. Het gebouw kent vrijwel geen rechte hoeken en heeft daardoor een speels karakter. Opvallend zijn de hoge daklichten, die visueel een verbinding leggen met de naastgelegen vijver en de relatie met de omgeving versterken.
Slakkenhuisstructuur
Ondanks de complexe vormen oogt het interieur sober en bescheiden. De plattegrond heeft de structuur van een slakkenhuis, met centraal een verdiept stiltecentrum waarin de elementen water, vuur, aarde en lucht zijn samengebracht. De relatie tussen gebouw, tuin en waterpartij is sinds de bouw behouden gebleven.
De Emmauskerk wordt nog altijd gebruikt door de katholieke gemeenschap, maar biedt ook ruimte aan migrantengemeenschappen en niet-religieuze bijeenkomsten. Het gebouw is een belangrijk voorbeeld van de vernieuwende kerkarchitectuur uit de jaren zestig en zeventig, waarin traditionele vormen werden losgelaten. Daarnaast heeft het betekenis als onderdeel van het oeuvre van Ton Alberts en als kenmerkend element binnen de ontwikkeling van Nieuwegein als groeikern.
De Musketon is grotendeels goed bewaard gebleven, ondanks enkele aanpassingen. Het is nog altijd duidelijk herkenbaar als sociaal-cultureel centrum en heeft die functie door de jaren heen behouden. Het complex vormt structureel en visueel een gaaf geheel met de stedelijke omgeving, die in dezelfde tijd en vanuit dezelfde stedenbouwkundige ideeën is ontwikkeld.
Aanwijzingsprogramma
De aanwijzing tot rijksmonument van de Emmauskerk is onderdeel van het aanwijzingsprogramma voor vijftien rijksmonumenten uit de periode 1965-1990, ook wel bekend als Post 65. Op 4 september 2025 vond de officiële start hiervan plaats in de Kasbah in Hengelo. De komende periode worden de 15 jonge rijksmonumenten formeel aangewezen. De locaties weerspiegelen het bijzondere karakter van deze periode. Hiermee wordt vooruitgelopen op een meer omvangrijk aanwijzingsprogramma van rijksmonumenten uit de periode Post 65. De RCE maakt daarvoor dit jaar een uitgebreide selectie.
Rijksmonumenten
Rijksmonumenten zijn gebouwen, objecten of terreinen die van nationaal belang zijn vanwege hun schoonheid, geschiedenis of wetenschappelijke waarde. Ze vertellen het verhaal van Nederland en worden beschermd zodat ze behouden blijven voor toekomstige generaties. In Nederland zijn ruim 63.000 gebouwde, aangelegde en archeologische rijksmonumenten.