Een nieuwe regeling voor grote restauratieopgaven van rijksmonumenten gaat op 1 september 2026 open voor aanvragen. Deze subsidieregeling is bedoeld voor niet-woonhuis rijksmonumenten met een grote restauratieopgave. Juist deze opgaven vielen tot nu toe vaak buiten de boot als het gaat om subsidie. Alleen projecten met meer dan € 2,5 miljoen aan subsidiabele restauratiekosten komen in aanmerking. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) voert de regeling uit, die vandaag is gepubliceerd in de Staatscourant. Voor de regeling is € 45 miljoen beschikbaar.
Minister Gouke Moes (OCW): In een snel veranderende wereld herinneren monumenten aan een gedeeld verleden en verbinden ze verschillende generaties met elkaar. De nieuwe regeling is een belangrijke stap in het verbeteren van het financieringsstelsel voor de monumentenzorg. Als overheid ondersteunen we eigenaren bij de zorg voor monumenten, maar vooral bij grote restauratieopgaven is de uitdaging groot. Met deze regeling bieden we een oplossing om onherstelbaar verval van dit soort rijksmonumenten te voorkomen.
Restauratiewerkzaamheden
€ 45 miljoen beschikbaar
In juni 2024 is een verkenning afgerond naar het financieringsstelsel voor de monumentenzorg. De belangrijkste conclusie was dat het financieringsstelsel goed werkt, maar dat de financieringsmogelijkheden voor eigenaren van grote rijksmonumenten niet toereikend zijn. Omdat deze monumenten van grote waarde zijn voor de samenleving is in juni 2025 een maatregelenpakket gepresenteerd. Een van de maatregelen is een rijkssubsidieregeling voor grote restauraties waarvoor incidenteel € 45 miljoen beschikbaar is gesteld. Deze regeling is de afgelopen maanden uitgewerkt op basis van gesprekken met het monumentenveld en met provincies.
Het geld wordt beschikbaar gesteld in twee rondes: in het najaar van 2026 en 2027. In het geval van overvraag krijgen aanvragen met een lager aangevraagd subsidiepercentage voorrang. Het drempelbedrag om in aanmerking te komen voor subsidie bedraagt € 2,5 miljoen aan subsidiabele restauratiekosten. Om te voorkomen dat het beschikbare geld slechts naar enkele opgaven gaat, komt er ook een bovengrens van € 10 miljoen aan subsidiabele restauratiekosten.
Alleen restauratieprojecten met een omgevingsvergunning voor de rijksmonumentenactiviteit komen in aanmerking voor subsidie. Eigenaren kunnen ook een aanvraag indienen voor de restauratiekosten van groene rijksmonumenten. Het drempelbedrag daarvoor is € 1 miljoen aan subsidiabele kosten.
Financieringsstelsel monumentenzorg
Met deze regeling wordt er een nieuwe pijler toegevoegd aan het financieringsstelsel voor de monumentenzorg. Andere pijlers zijn: leningen via het Nationaal Restauratiefonds (NRF), woonhuissubsidie, instandhoudingssubsidie (Sim) en de reguliere restauratiesubsidies via de provincies, waar het rijk aan bijdraagt.