De installatie Duurzaam Monument van de Toekomst is het resultaat van een tweejarig onderzoek dat met subsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) werd uitgevoerd op basis van het onderzoeksprogramma Possible Landscapes van ontwerpstudio Biobased Creations. ‘Biobased Creations’ brengt kruisbestuiving op gang tussen duurzaamheid, leefomgeving en ontwerp. Op deze manier creëren ze nieuwe perspectieven en verhalen die vervolgens worden verbeeld in een maquette of installatie. Het betrekken van de creatieve sector bij het verduurzamingsvraagstuk voor monumenten is een van de pijlers van het Laboratorium Duurzaamheid van de RCE.

 

Beeld: © Biobased Creations / Jeroen van der Wielen

Installatie Duurzaam Monument van de Toekomst tijdens Dutch Design Week

Gebouwd door erfgoedspecialisten

Onderzocht werd hoe erfgoed een actieve rol kan spelen in een duurzame toekomst. De installatie Duurzaam Monument van de Toekomst is een interactieve, modulair opgebouwde kast die dienstdoet als reizende expo, leerinstrument en gespreksstarter. Wat de kast zo bijzonder maakt, is dat hij niet alleen over vakmanschap gaat, maar er ook uit bestaat. De installatie is gebouwd door erfgoedspecialisten in de Nico de Bont Vakschool: de ene helft van hout, riet en leem, de andere van baksteen. Alle onderdelen zijn handgemaakt, met traditionele technieken. Deze opbouw symboliseert het spanningsveld én de samenhang tussen biobased bouwen en baksteenrestauratie, en laat zien dat erfgoed vakwerk is – in verleden, heden én toekomst. De kast is vormgegeven als een archiefkast waarin het verleden letterlijk opengetrokken kan worden: met uitschuifbare laden, voelbare materialen, voorbeeldprojecten, (vak)literatuur, 1:1 detail opbouwen en een audiotour.

  1. Twee personen werken aan kastwand met verschillende steensoorten en metselverbanden
    Specialisten en leerlingen werken samen aan de Erfgoedkast in de Nico de Bont Vakschool.

Voorbeelden van historisch en modern ambacht

De Erfgoedkast toont de relatie tussen monumenten, landschap en ambacht. Er wordt benadrukt hoe lokale natuur en klimaat bouwmethoden bepaalden, zoals vakwerkhuizen en mergelwoningen. Ambachtelijke technieken, zoals rietdekken en restauratiemetselwerk, zijn essentieel voor duurzaam erfgoedbeheer. Voorbeelden van vakwerk en modulair bouwen illustreren efficiëntie met weinig verspilling. Oude bouwtechnieken zoals kalkrijke mortels bevorderen de biodiversiteit, en het vogelhuisje van baksteen symboliseert de balans tussen erfgoed en natuur. De kast toont ook biobased materialen, die vóór de industriële revolutie al werden gebruikt, zoals hout, riet, leem en schapenwol. Moderne toepassingen van deze materialen worden gepresenteerd in historische gebouwen, met bijvoorbeeld isolatiedetails van schapenwol en metalen studs. Het moerasklompje, gemaakt van lokale lisdodde, vertegenwoordigt de symbiose van natuur, ambacht en erfgoed.

  1. Moerasklomp van lokale lisdodde
    Beeld: © Biobased Creations / Jeroen van der Wielen
  2. Bakstenen nestkast: erfgoed en natuur komen samen
    Beeld: © Week van het Duurzaam Erfgoed / Blender Media

Neem zelf een kijkje

Planning najaar 2026
DataLocatieAdresBijzonderheden
12 juni t/m 25 augustus 2026Klimaathuis Maastricht  President Rooseveltlaan 217, 6224 CP MaastrichtGesloten van 10 t/m 22 augustus
25 aug t/m 1 september 2026Klooster HoogcrutsHoogcruts 47, 6255 NS Noorbeek 

Storyteller aanwezig op 28 augustus voor lokale beleidsmakers (besloten), op 29 augustus voor reguliere bezoekers

1 t/m 9 september 2026Sint-Catharinakerk Catharinaplein 1, 5611 DE Eindhoven

Kick-off Verduurzaming Erfgoed Eindhoven op 2 september, inclusief toelichting RCE

De reizende RCE-expositie over duurzaamheid is gelijktijdig te bezoeken
 

12 en 13 september 2026Gemeente Harlingen Voorstraat 11, 8861 BC HarlingenOpen Monumentendag 2026
14 t/m 23 september 2026Nico de Bont VakschoolHinthamerstraat 141, 5211 MK 's-HertogenboschKennissessies tijdens de Week van het Duurzaam Erfgoed 2026 
26 en 27 september 2026Maatwerk voor Monumenten EllecomTurnhal Avegoor, Eikenstraat 5, 6955 JB EllecomStoryteller aanwezig op 26 september
2 t/m 10 oktober 2026Gemeente Kerkrade Bibliotheek Kerkrade, Martin Buberplein 15,
6461NC Kerkrade
 		Festival ’t Kirchroa va Mörje, speciaal programma op 8, 9, en 10 oktober
4 november 2026Congres Regionale Energie en Lokale WarmteBeatrixgebouw, Jaarbeurs
Jaarbeursplein 6,
3521 AL Utrecht
5 november t/m 3 december 2026Groene BouwmaterialenGrotestraat 8, 5158 NB Heusden


NB: openingstijden en bezoekvoorwaarden verschillen per locatie. Bekijk daarom vóór uw bezoek altijd de website van de betreffende locatie voor de actuele informatie en eventuele aanmeld- of ticketvereisten.

De Erfgoedkast op uw locatie

Sinds de lancering in september 2025 hebben meer dan 12.000 mensen de Erfgoedkast bezocht, onder andere tijdens het Duurzaam Erfgoed Congres, Dutch Design Week en het Nationaal Monumentencongres. Gemeenten en organisaties kunnen deze reizende expositie nu aanvragen voor op het gemeentehuis of in een andere openbare ruimte, om in te zetten als leerinstrument en gespreksstarter. We raden aan om rond de plaatsing een programma te organiseren dat aansluit bij de thema’s van de Erfgoedkast, en denken graag met u mee. Zo kan een storyteller voor meer verdieping en interactie zorgen, en de bezoekers meenemen langs de verhalen, lades en planken van de kast.

Neem voor meer informatie contact op via duurzaamheid@cultureelerfgoed.nl, of kijk op de website van Possible Landscapes.

  1. Storyteller neemt bezoekers mee langs de erfgoedverhalen
    Beeld: © Week van het Duurzaam Erfgoed / Blender Media
  2. Bezoekers nemen een kijkje in de verschillende lades, vakjes en luiken van de Erfgoedkast
    Beeld: © Week van het Duurzaam Erfgoed / Blender Media