Deze keer in de blogserie Kunstwerk van de maand: de vierdelige fotoserie Zonder titel, ca. 1980-1982, gemaakt door Johan Vigeveno (1943-2000). De fotoserie werd in 1982 voor het eerst getoond tijdens de tentoonstelling Geen commentaar. Fotografen als ooggetuigen van agressie en geweld. Het werk is een verbeelding van een ingehouden gevoel dat kan leiden tot extreme fantasieën.
Autodidact
Johan Vigeveno, geboren in Wellington (Nieuw-Zeeland), kwam in 1962 naar Nederland. Hij studeerde rechten in Leiden, maar ging vervolgens als grafisch ontwerper en later als productieleider aan de slag bij een bureau dat grote multiscreen-audiovisuals maakte. Als fotograaf was Vigeveno een autodidact. Zijn eerste aanrakingen met fotografie vonden plaats tijdens zijn studie. In die tijd fotografeerde hij bruiloften om wat geld te verdienen. Hij bleek er talent voor te hebben, en werkte vanaf 1973 beroepsmatig als fotograaf. In 1982 maakte Vigeveno de keuze om zich volledig op fotografie te richten.
Hij was met name actief voor tijdschriften en reclamecampagnes. De fotoreportages die hij voor bladen maakte, waren altijd opdrachten: foto’s van situaties die eruitzagen alsof ze echt gebeurd waren. Een gespeelde, geënsceneerde werkelijkheid. Vigeveno heeft in het begin nog geprobeerd spontane, realistische scènes te fotograferen, maar in zijn beleving kwam hij deze situaties nauwelijks tegen. Dit maakte dat hij er bewust voor koos zich te specialiseren in het geënsceneerde beeld. Hij was een begaafd en succesvol conceptueel fotograaf. Zijn kracht lag in het bedenken en arrangeren van foto’s die een verhaal vertellen. Daar had hij het meeste plezier in.
NKS-tentoonstelling
De vierdelige fotoserie van Johan Vigeveno was samen met werk van andere fotografen onderdeel van de NKS-tentoonstelling Geen commentaar. Fotografen als ooggetuigen van agressie en geweld in 1982. Het was een van de vele tentoonstellingen die georganiseerd werd door de Nederlandse Kunststichting (NKS). Deze stichting was in 1959 opgericht, met als doel om maatschappelijke belangstelling te wekken voor beeldende kunst, in het bijzonder voor de hedendaagse Nederlandse beeldende kunst. De stichting kocht werk aan via financieringsregelingen van de overheid. Dit bleef de NKS tot 1984 doen. Ondertussen bevindt een groot deel van de NKS-aankopen zich in de Rijkscollectie van de RCE. De afdeling Kunstcollecties zet actief in op het bruiklenen van de collectie aan musea en andere instellingen zodat de werken opnieuw tentoon worden gesteld.
De vierdelige fotoserie Zonder titel, ca. 1980-1982, gemaakt door Johan Vigeveno (1943-2000)
Geënsceneerde werkelijkheid
De vierdelige sequentie Zonder titel uit 1980-1982 is een bizarre weergave van agressie. Een opeenvolging van scènes die onschuldig begint met een man alleen in een lift, maar door de komst van een vrouwelijke medepassagier escaleert wanneer de man zijn stropdas pakt en de vrouw hiermee half wurgend de lift uit trekt. Met deze serie was het Vigeveno’s bedoeling om een weergave te maken van een fantasie over agressie. Een idee dat is ontstaan vanuit de wetenschap dat wanneer je een bepaald gevoel onderdrukt, zoals bijvoorbeeld agressie, gedachten hierover zich vervolgens juist aan je kunnen opdringen in fantasieën of dromen. Het is een concept dat ieder mens in zijn eigen vorm kent maar mogelijk niet zo snel zal uitspreken; door een schaamte over een fantasie of omdat sommige ideeën moeilijk onder woorden zijn te brengen. Beeldtaal is wat dat betreft een sterke manier om bepaalde onderwerpen onder de aandacht te brengen.
Deze blog is geschreven door Caroline Daams, conservator Kunstcollecties, en is onderdeel van de serie Kunstwerk van de Maand.