Cultureel erfgoed in de Omgevingswet

De omgang met het cultureel erfgoed in onze leefomgeving wordt straks geregeld in de Omgevingswet. Deze wet treedt op 1 januari 2022 in werking.

In de Omgevingswet worden onder meer de volgende zaken ondergebracht: vergunning (archeologische) rijksmonumenten; (aanwijzen) stads- en dorpsgezichten; aanstellen van een monumentencommissie; rekening houden met cultureel erfgoed bij een omgevingsplan; en het aanwijzen van provinciale en gemeentelijke monumenten.

Omgevingswet en Erfgoedwet

Naast de Omgevingswet regelt ook de Erfgoedwet de bescherming van ons cultureel erfgoed. De vuistregel voor de verdeling tussen de Erfgoedwet en de Omgevingswet is als volgt:

  • De omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving is geregeld in de Omgevingswet;
  • De duiding van cultureel erfgoed en de zorg voor cultuurgoederen in overheidsbezit staat in de Erfgoedwet.

Voor gebouwde of aangelegde monumenten betekent dit dat het aanwijzen van rijksmonumenten gebeurt op grond van de Erfgoedwet, maar dat de vergunningverlening voor het wijzigen van rijksmonumenten is geregeld in de Omgevingswet. De aanwijzing en omgang met beschermde stads- en dorpsgezichten gebeurt straks op grond van de Omgevingswet.

Voor de archeologie is de verdeling grofweg: het certificeringsstelsel en het aanwijzen van archeologische rijksmonumenten staat in de Erfgoedwet en de omgang met archeologie in de fysieke leefomgeving (de vergunningverlening en de integratie in de planvorming) in de Omgevingswet.

Overgangsrecht Monumentenwet 1988

Aspecten uit de Monumentenwet 1988 die gerelateerd zijn aan onze leefomgeving, gaan straks ook over in de Omgevingswet. Omdat de Monumentenwet 1988 al per 1 juli 2016 is vervallen, is in het overgangsrecht bij de Erfgoedwet geregeld dat bepaalde onderdelen van de Monumentenwet 1988 tot die tijd ongewijzigd van toepassing blijven. Onder dit overgangsrecht vallen:

  • de vergunningen tot wijziging, sloop of verwijdering van rijksmonumenten;
  • verordeningen, bestemmingsplannen, vergunningen en ontheffingen op het gebied van archeologie;
  • en de bescherming van stads- en dorpsgezichten.

Andere onderdelen van de Monumentenwet 1988 zijn al overgegaan naar de Erfgoedwet, en blijven hier ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet deel van uitmaken.