Maritieme Archeologie

De sporen van onze maritieme geschiedenis liggen over de hele wereld verspreid. Internationale samenwerking en kennisuitwisseling op het gebied van maritiem erfgoed zijn van groot belang, omdat het een cruciale factor is voor het beheer en behoud van dit bijzondere erfgoed.

Internationale samenwerking

De Rijksdienst is samen met het Rijksvastgoedbedrijf en het Ministerie van Buitenlandse Zaken verantwoordelijk voor het beheer van Nederlandse scheepsresten buiten de eigen territoriale wateren. Het gaat om schepen in Nederlands eigendom, bijvoorbeeld van de West-Indische Compagnie, Verenigde Oost-Indische Compagnie en de Admiraliteiten.

Om dit beheer verder te ontwikkelen wordt samengewerkt vanuit twee kaders: het Programma Gedeeld Cultureel Erfgoed en het beleidskader Nederlandse historische scheepsvondsten en scheepsvindplaatsen in den vreemde. Deze kaders vormen de basis voor het Maritiem Programma van de Rijksdienst. Naast de uitvoering van GCE-projecten wordt vanuit het Maritiem Programma ook samengewerkt met landen die niet tot de tien GCE-landen behoren.

Twee duikers onderwater bij het scheepswrak De Utrecht

Onderzoek aan het scheepswrak De Utrecht

Zorg voor maritiem gedeeld erfgoed

Nederlandse scheepswrakken worden nog regelmatig binnen en buiten Europa aangetroffen. Er zijn in totaal naar schatting honderden exemplaren, waarvan we slechts een klein deel precies kunnen lokaliseren. Via het Programma Gedeeld Cultureel Erfgoed ontwikkelt en ondersteunt de Rijksdienst projecten gericht op maritieme archeologie. Het gaat bijvoorbeeld om training, onderzoek en advies.

De projecten dragen bij aan:

  • het verzamelen en vergroten van Nederlandse kennis over overzees maritiem erfgoed
  • het uitwisselen van kennis
  • het bevorderen van de deskundigheid van professionals in GCE-landen
  • het stimuleren van bewustwording

De Rijksdienst werkt in de partnerlanden samen met overheden en andere betrokkenen bij maritiem erfgoed. Wat betekent het om medeverantwoordelijk te zijn voor het beschermen en beheren van de Nederlandse wrakken in hun wateren? De Rijksdienst ondersteunt en faciliteert de partners in GCE-projecten om deze gezamenlijke verantwoordelijkheid vorm te kunnen geven.

Voorbeeldprojecten

Gedeeld cultureel erfgoed van Japan en Nederland

Japan en Nederland delen een dynamische geschiedenis en hebben nog steeds sterke culturele banden. De basis hiervoor werd gelegd in 1600 toen galjoen de Liefde strandde op de kust van Japan. Onderzoekers brachten het gedeelde erfgoed in kaart, waaronder maritiem erfgoed, archieven, historische architectuur, stedenbouw en museale collecties.
Lees het afsluitende rapport.

Onderzoek naar scheepswrak De Utrecht

In 2012 is een verkennend onderzoek gedaan naar het Nederlandse Admiraliteitenwrak De Utrecht dat in de 17e eeuw in de baai van Salvador Bahia de Todos los Santos (Allerheiligenbaai) in Brazilië is vergaan. Het onderzoek heeft een aantal publicaties opgeleverd en kwam ook aan bod in het
televisieprogramma De Wereld Leert Door op 14 januari 2013.

UNESCO field school for Underwater Cultural Heritage

De Rijksdienst organiseert met enige regelmaat een (multilaterale) training over onderzoek, behoud en beheer van maritiem erfgoed. Deze trainingen worden door UNESCO ondersteund en volgen de uitgangspunten van de UNESCO Conventie voor de bescherming van onderwatererfgoed (2001). De training werd onder andere georganiseerd in Thailand, Jamaica, Sint Eustatius en Vietnam.