Programma Erfgoed van de moderne tijd

In een tijd van een veranderende samenleving en culturele verscheidenheid draagt erfgoed van het recente verleden bij aan een gedeelde identiteit en verdient de zorg die er bij past.

Projecten

Om de juiste zorg en de kansen voor het 'erfgoed van de moderne tijd' te ondersteunen is kennis nodig. De 11 projecten die onder het programma vallen richten zich dan ook specifiek op kennisvermeerdering ten behoeve van behoud en beheer met focus op materiaalkennis, presentatie, inventarisatie. Daarnaast worden er applicaties ontwikkeld om erfgoed van de moderne tijd beter te begrijpen en te positioneren.

Moderne materialen

Sinds de Industrialisatie, het ijkpunt binnen dit programma, gebruiken architecten, kunstenaars en ontwerpers in toenemende mate materialen die industrieel vervaardigd zijn. Deze materialen hebben vaak een kortere levenscyclus dan we gewend zijn. Het programma levert kennisinstrumenten die collectiebeheerders en restauratoren in staat stellen om problemen met nieuwe materialen te herkennen en aan te pakken. Voorbeelden hiervan zijn Plastics20ste Eeuwse verven en Moderne bouwmaterialen. Ook nieuwe kunstvormen, zoals Installatiekunst, behoeven aandacht, omdat die andere uitdagingen stellen voor het beheer dan traditionele kunstvoorwerpen.

Immateriële waarden

Erfgoed van de moderne tijd wordt ook gekenmerkt door een voortdurende dynamiek tussen materialiteit en immateriële waarden. Dat brengt complexe vraagstukken met zich mee. Wanneer een snelle materiële verandering optreedt, gaan er dan onherroepelijk kernwaarden van het erfgoedobject verloren? Of is het mogelijk om met kennis en eigentijdse middelen daar weer iets van terug te halen? Bijvoorbeeld de verkleuringen in de schilderingen en tekeningen van Vincent van Gogh die digitaal hersteld kunnen worden op basis van gedegen onderzoek. Ook draagt onderzoek bij aan het herstel van de oorspronkelijke kleurschema’s van interieurs ontworpen door kunstenaars van De Stijl, kenmerkend voor een toonaangevende periode in de Nederlandse toegepaste kunst. Vragen rondom de ethiek van dergelijke nieuwe benaderingen komen aan de orde in het project Perceptie en presentatie, een meer beschouwend onderdeel van het programma.

Veranderende erfgoedzorg

Een ander kenmerk van de moderne tijd is dat er verschuivingen zijn opgetreden in de erfgoedzorg, waarbij de omgeving steeds vaker betrokken wordt. Bijvoorbeeld muurschilderingen van de moderne tijd worden soms bedreigd door sloop of door achterstanden in restauratie. De waardering van het object in context en de participatie van burgers zijn onderdeel geworden van de moderne erfgoedzorg. Het programma levert een bijdrage door voorbeelden van deze ontwikkelingen te verzamelen en te onderzoeken, onder de noemer Erfgoed in gebruik. En het Nieuwe museumgebouw staat centraal in een project dat de veranderingen in het museale bedrijf onderzoekt in samenhang met het museumgebouw en de collecties. Tot slot beschikt de Rijksdienst over een keur aan kunstwerken uit de BKR periode, die het verdienen om onder de aandacht gebracht te worden. Deze publicatie plaatst de Beeldende Kunstenaarsregeling in historisch perspectief.

Kennisproducten

Het Programma Erfgoed van de Moderne Tijd levert een groot aantal kennisproducten op die via een digitaal platform beschikbaar zijn. Daarnaast wordt gestreefd naar een synthese (publicatie), waarin de kennisproducten in samenhang worden geplaatst met de vragen en onderwerpen die kenmerkend zijn voor de moderne tijd.

Samenwerkingspartners

Het Programma voor de Moderne Tijd  inventariseert, prioriteert, onderzoekt en biedt richting aan de op te lossen vraagstukken en beleidsuitvoering. Daarbij wordt nauw samengewerkt met erfgoedorganisaties en specialisten uit binnen- en buitenland zoals Heemschut, Van Goghmuseum, Stedelijk Museum Amsterdam, Museum Boijmans Van Beuningen, Centraal Museum, Gemeentemuseum Den Haag, Bonnefantenmuseum, Frans halsmuseum/De Hallen, Kröller-Müller Museum, Schunck*, Stedelijk Museum Schiedam, Van Abbemuseum, Tate, UvA, UM, UT, TU Delft, Stichting Behoud Moderne Kunst, Restauratoren Nederland, Restauratoren Register, RABO Kunstcollectie, AKZO Nobel, Tresoar, Courtauld Institute, Getty Conservation Institute en gemeentes.