Onroerende zaken als boerderijen, kerken, kastelen en archeologische vindplaatsen kunnen uniek en waardevol zijn voor ons land. Bijvoorbeeld door hun schoonheid, of door hun wetenschappelijke of cultuurhistorische betekenis. Daarom kunnen onroerende zaken die minimaal vijftig jaar oud zijn en die voldoen aan de overige criteria van de Monumentenwet 1988 worden beschermd als rijksmonument.
Dat geldt ook voor terreinen met een hoge archeologische waarde. Stads- en dorpsgezichten kunnen eveneens worden beschermd. Nederland heeft momenteel circa 51.000 ‘gebouwde’ rijksmonumenten, 1500 ‘archeologische’ rijksmonumenten en ruim 400 van rijkswege beschermde stads- en dorpsgezichten.
