In oktober 2008 ging de schop in de grond om een deel van een wettelijk beschermd grafveld in het Limburgse Borgharen op te graven. Dit klinkt als een contradictie, maar is het resultaat van een combinatie van een tegenstribbelend monument en diverse partijen die hun verantwoordelijkheid nemen.
Bijzondere combinatie
Het vroegmiddeleeuwse grafveld was enkele jaren eerder bij proefsleuvenonderzoek in het kader van de Maaswerken ontdekt. De graven bleken in de resten van een Romeinse villa ingegraven. Vanwege deze bijzondere combinatie paste Rijkswaterstaat de plannen aan, zodat grafveld en villa behouden kon blijven. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed maakte van de locatie een rijksmonument.
Achteruitgang dreigt
Uit het eerdere onderzoek was ook duidelijk dat de conditie van de skeletten achteruitgaat en dat behoud geen optie is. Gekozen is voor de oplossing: behouden wat kan en veiligstellen wat niet in situ bewaard kan worden. Concreet betekent dit dat in enkele jaren het kwetsbare grafveld met de grootste zorgvuldigheid wordt opgegraven, bestudeerd en gepubliceerd en dat de rest van het rijksmonument intact wordt gelaten.
Gedeelde verantwoordelijkheid
In het onderzoeksproject nemen de gemeente Maastricht, de Universiteit van Amsterdam en de Rijksdienst gezamenlijk de verantwoordelijkheid dit belangrijke erfgoed veilig te stellen. Het Rijk voert het onderzoek uit. De gemeente zorgt voor de publiciteit en de conservering van de voorwerpen, de universiteit levert extra inhoudelijke expertise en doet het skeletonderzoek.
Naast het veiligstellen van het grafveld is de opgraving gebruikt om allerlei methoden en technieken te testen. Zo is er geëxperimenteerd met een klein röntgenapparaat, digitale inmeting van vondsten en met fotogrammetrie. Zo gaan opgraving en proeftuin samen.
Bij het onderzoek is een graf van een jonge vrouw ontdekt. Zij had meer dan 120 glazen kralen bij zich, en zij had een kaurischelp en een houten kistje met beslag als gift meegekregen. (Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Bert van As)
