Kerken en kastelen, woonhuizen, molens, boerderijen en terreinen kunnen uniek en waardevol zijn voor ons land.
Bijvoorbeeld door hun schoonheid, of door hun wetenschappelijke of cultuurhistorische betekenis. Daarom kunnen onroerende zaken die minimaal vijftig jaar oud zijn en die voldoen aan de overige criteria van de Monumentenwet 1988 worden beschermd als rijksmonument. Dat geldt ook voor terreinen met een hoge archeologische waarde. Stads- en dorpsgezichten kunnen eveneens worden beschermd.
Nederland telt in totaal 62.500 gebouwde en archeologische rijksmonumenten en 350 beschermde stads- en dorpsgezichten. Dit is minder dan één procent van het totale bouwbestand.
Namens de minister van OCW wijst de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onroerende zaken aan als beschermd monument.
De Rijksdienst draagt met kennis en geld ook bij aan de zorg voor deze monumenten.
Op basis van kennis adviseert de dienst bijvoorbeeld over het inpassen van het erfgoed in bestemmingsplannen of over de beste aanpak van een grootschaliger restauratie.
Met subsidie stimuleert de overheid eigenaren en beheerders hun gebouwde rijksmonument goed en planmatig te onderhouden.
Voor de instandhouding van monumenten is jaarlijks een bedrag van 40 miljoen euro beschikbaar. Daarnaast is de afgelopen vier jaar 120 miljoen euro extra uitgegeven om de restauratieachterstanden terug te dringen.
