Archeologische monumenten vertellen ons van alles over het verleden. De belangrijkste monumenten op het land en onder water worden daarom beschermd (Monumentenwet 1988). Daarvan zijn er in ons land zo’n 1500.
Het huidige aantal monumenten is niet representatief voor alle waardevolle vindplaatsen die Nederland heeft. Daarom werkt de Rijksdienst via een meerjarig aanwijzingsprogramma aan uitbreiding. Zo doen we recht aan de sporen uit ons verleden.
Wat houdt bescherming in?
Eigenaren, gebruikers en gemeenten met beschermde archeologische monumenten moeten voorkomen dat de archeologische inhoud van de bodem wordt beschadigd (geen grondverzet dus!). Gemeenten moeten deze terreinen bovendien op hun plankaarten zetten. Zij zorgen ervoor dat deze monumenten de juiste bestemming krijgen.
Wat doen wij?
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed waardeert archeologische vindplaatsen en selecteert vervolgens monumenten. Daarvoor doen we (bureau)studies en veldonderzoek. Verder beschermen wij de archeologische waarde van die monumenten. Dat doen we vaak samen met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Defensie, gemeenten, provincies en landschappen.
Bodemverstoring? Vergunning!
Moet de bodem van een beschermde archeologische vindplaats tóch verstoord worden? Verandert het uiterlijk of het gebruik van een monument? Dan is een vergunning nodig. Wij behandelen zo’n vergunningsaanvraag namens de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We melden ook welke eisen er gelden voor het archeologisch onderzoek dat vooraf moet plaatsvinden.
Historische informatie levend houden
Is bescherming van een monument niet mogelijk, dan ‘bewaren’ we de historische informatie door verantwoord archeologisch onderzoek te doen. Daarbij geldt: de ‘verstoorder’ betaalt.
Sowieso is (veld)onderzoek belangrijk. Sterker nog: de Rijksdienst is kenniscentrum voor archeologische monumenten. Onze expertise is breed: van de vroege prehistorie tot de middeleeuwen en van stadsarcheologie tot paleogeografie: we hebben voor alle perioden en specialismen deskundigen in huis. Ook zijn we betrokken bij tal van nationale projecten. Daarnaast ontwikkelen we nieuwe onderzoekstechnieken en –methoden.
Archeologische Monumenten Kaart
Samen met alle provincies onderhouden wij de Archeologische Monumenten Kaart. Hierop staan de beschermde monumenten én andere waardevolle archeologische vindplaatsen. In totaal zijn dat er circa 12.000. Gemeenten raadplegen deze kaart geregeld als basis voor hun gemeentelijke beleidskaart (gemeenten voeren hun eigen archeologiebeleid).
