Apeldoorn is MoMo-proof, vertelt Christien van Zuthem, teamleider Cultuurhistorie van de afdeling Stedenbouw en Cultuurhistorie van de gemeente. In gesprek over draagvlak, een integrale benadering en: tips voor collega’s.
Hoe is ‘cultuurhistorie’ georganiseerd in Apeldoorn? “In Apeldoorn is stevig draagvlak voor cultuurhistorie. We hebben een wethouder Ruimtelijke Ordening, Stedenbouw en Cultuurhistorie, Rob Metz. Dat betekent dat cultuurhistorie wordt meegewogen in de ruimtelijke context. Ook ambtelijk is cultuurhistorie breed ingebed in processen. En belangrijker: medewerkers zijn doordrongen van het belang ervan voor de kwaliteit van de openbare ruimte. Er is gewoon veel enthousiasme: onze aanpak geeft positieve energie.”
MoMo vraagt om een andere benadering. Welke heb jij gekozen? “Een integrale aanpak op alle fronten. Niet alleen op inhoud, maar ook op het gebied van organisatie en processen. Zo willen we ervoor zorgen dat cultuurhistorie een volwaardige rol speelt in de totale zorg voor de ruimtelijke kwaliteit.”
“We gebruiken de cultuurhistorische analyse voor planologisch beleid, welstandsbeleid en de kwaliteit van de openbare ruimte. Cultuurhistorie wordt ook meegenomen door onze commissie Ruimtelijke kwaliteit en we hebben Cultuurhistorie samen georganiseerd met Stedenbouw en Ruimtelijke Ontwikkeling.”
Wat is de oogst van die integrale benadering? “Wij merken dat dit vruchten afwerpt. Door er vroeg bij te zijn in het proces, kun je cultuurhistorie volwaardig meenemen in de kaders die je stelt voor beleid. Dit levert inhoudelijk en ruimtelijk kwaliteit op, maar ook een prettiger samenwerking. En dat zorgt er weer voor dat je elkaar sneller opzoekt.
Natuurlijk loop je soms tegen ‘oude afspraken’ aan. In het dorp Uddel bijvoorbeeld, wordt een enk bebouwd. Onze analyse leert dat die enk zeer waardevol is, maar gezien bindende afspraken is openhouden geen optie. Onze insteek is nu: het zicht op de enk openhouden zodat die ‘beleefbaar’ blijft. Zo zoek je dan soms de weg tussen cultuurhistorische waarde zoveel mogelijk behouden en constructief meedenken.”
Zijn er problemen met plankosten? “Cultuurhistorie wordt zoals gezegd vroegtijdig in het proces meegenomen, ook wat betreft financiële kaders. Dat levert dus geen problemen op. Zijn er wel problemen met plankosten, dan hebben we vroeg in het traject meer mogelijkheden voor onderzoek en sturing. Hierdoor kunnen we alternatieven beter afwegen. Overigens komt onze inzet ‘vroeg in het proces’ ten laste van de algemene uren van de gemeente. Met de komende bezuinigingen moeten ze kijken of we deze insteek kunnen houden. Dat geldt helaas ook voor de budgetten voor onderzoek, analyse en waardering op het gebied van cultuurhistorie.”
Kunnen andere gemeenten jullie aanpak gemakkelijk navolgen? “Onze aanpak is natuurlijk niet van vandaag op morgen ontstaan. Het is een groeiproces geweest, met als start het samengaan van Cultuurhistorie en Stedenbouw in één afdeling. Maar natuurlijk kunnen andere gemeenten het ook zo doen. Belangrijk is wel een basisgevoel van urgentie voor het behoud van identiteit en voldoende draagvlak, politiek, bestuurlijk en ambtelijk.”
Heb je tips voor collega’s? “Zoek naar aanknopingspunten in het voortraject van processen: bestemmingsplannen, projecten, gebiedsontwikkelingen, noem maar op. Betrek het bestuur, de politiek en ook de bevolking erbij. Zorg dat cultuurhistorie onderdeel uitmaakt van het gemeentelijk beleid voor ruimtelijke kwaliteit. Wees reëel en denk in kansen. En, misschien een open deur: zoek mee naar creatieve herbestemmingen. Juist nu is het de tijd voor behoud door ontwikkeling.”
Meer weten over de Apeldoornse aanpak?
> Mail naar Christien,
c.vanzuthem@apeldoorn.nl
Terug naar boven
